Stimulansz top bar
Kennis & advies over werk en inkomen, welzijn en gezondheid
Onderdelen
U bent hier: Home / Sociaal domein / Welzijn en Wmo / Mantelzorg & mantelzorgwaardering (mantelzorgcompliment)

Mantelzorg & mantelzorgwaardering (mantelzorgcompliment)

De regering wil graag dat mensen langer thuis kunnen blijven wonen, met ondersteuning uit het eigen sociale netwerk. En als dat nodig is met ondersteuning van de gemeente. Mantelzorgers spelen voor u als gemeente dus een belangrijke rol. Want dankzij hun inzet is er minder professionele zorg en ondersteuning nodig. Het is dan ook belangrijk dat mantelzorgers ondersteuning krijgen, zodat zij hun veelal zware taak volhouden. De gemeente is verantwoordelijk voor het ondersteunen en waarderen van mantelzorgers. Dit staat in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Definitie van mantelzorger

Mantelzorgers zijn mensen die langdurig, intensief en onbetaald zorgen voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende persoon uit hun omgeving. Een partner, ouder of kind, een ander familielid, vriend of kennis. Mantelzorg is geen vrijwilligerszorg. Mantelzorg overkomt je, omdat je een emotionele band hebt met degene die zorg nodig hebben. Mantelzorgers zorgen soms 24 uur per dag en kunnen er niet zomaar mee stoppen. Soms verrichten ze verpleegkundige handelingen. Vrijwilligerszorg daarentegen is een keuze. Zij zorgen voor een beperkt aantal uren en kunnen hier op eigen initiatief mee stoppen. Zorgvrijwilligers verrichten nooit verpleegkundige handelingen. In Nederland zijn zo’n 4 miljoen mantelzorgers (Centraal Planbureau, 2015). 

Aanbod voor mantelzorgers

In de wet staat, dat als iemand een aanvraag voor ondersteuning indient bij de gemeente, de gemeente onderzoek moet doen naar de behoefte aan maatregelen ter ondersteuning van deze persoon. Dat geldt dus ook voor mantelzorgers die een aanvraag indienen. Als gemeente dient u daarom aandacht te hebben voor mantelzorgers. Bovendien moet u een aanbod hebben voor goede ondersteuning. Denk bijvoorbeeld aan hulp in de huishouding, aan dagbesteding voor de zorgvrager of aan respijtzorg. Bij respijtzorg kunnen mantelzorgers hun taken tijdelijk overdragen aan iemand anders: een professional of een vrijwilliger. De respijtzorg kan incidenteel zijn (een vakantie) of structureel (bijvoorbeeld een dagdeel per week of een weekend per maand). Ook kan het gaan om een gezamenlijke vakantie van de mantelzorger en de zorgvrager, waarbij de zorg wordt overgenomen door een zorgprofessional. 

Eigen mogelijkheden centraal

Centraal in de Wmo staan de eigen mogelijkheden van de cliënt én van de mantelzorger. Tijdens het ‘keukentafelgesprek’ bekijkt u als gemeente niet alleen wat de mantelzorger zelf kan bijdragen, maar ook wat hij of zij nodig heeft om die rol goed te kunnen vervullen en te kunnen volhouden. Als een mantelzorger zijn of haar grenzen bereikt, is ondersteuning van de gemeente mogelijk. Denk aan hulp in de huishouding. Of aan respijtzorg: een kortdurend verblijf in een zorghotel of dagopvang, zodat de mantelzorger tijdelijk is ontlast van de zorgtaken. 

Mantelzorgwaardering

De Wmo 2015 bepaalt dat gemeenten in hun Wmo-verordering opnemen hoe het college zorgt voor een jaarlijkse blijk van waardering voor mantelzorgers. Deze is in de plaats gekomen van het mantelzorgcompliment. U bepaalt als gemeente zelf in welke vorm u dit giet. Sommige gemeenten volstaan met een cadeaubon van 25 euro, andere gemeenten gaan daarin veel verder, zoals verwendagen of een weekendje vrijaf voor de mantelzorger. De VNG en het ministerie van VWS hebben in samenwerking met Mezzo een informatiekaart mantelzorgwaardering [JF1] gemaakt. Hierop ziet u hoe de mantelzorgwaardering eruit kan zien. 

Hoe staat het ervoor met het gemeentelijk beleid?

De Wmo 2015 bepaalt dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de ondersteuning van mantelzorgers. Via algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen. Een goed beleid voor mantelzorgers is belangrijk, voor zowel de zorgvrager, de mantelzorger als de gemeente. Immers, in de Wmo staat dat de gemeente een aanvrager kan afwijzen als een zorgvrager een mantelzorger heeft die voor hem of haar kan zorgen. Een mantelzorger bespaart uw gemeente dus geld, mits hij of zij de zorg volhoudt. 

Sommige gemeenten hebben hun mantelzorgbeleid al goed op orde, andere gemeenten zijn minder ver. Dat heeft meerdere oorzaken. Zo zijn gemeenten begin 2015 begonnen met bezuinigingen op de huishoudelijke hulp. Het oplossen van de fouten die hiermee zijn gemaakt, slokt veel geld en energie op. 

Een ander probleem is, dat het voor gemeenten soms lastig is om te bepalen wanneer ze ‘nee’ kunnen zeggen tegen ondersteuning van een zorgvrager die een mantelzorger heeft. En of ze ‘nee’ kunnen zeggen als een zorgvrager eist: ‘Mijn dochter wil wel schoonmaken, maar alleen met een persoonsgebonden budget (pgb).’ Veel gemeenten willen dit niet, maar weten niet hoe ze dit moeten oplossen. Gelukkig bieden steeds meer rechterlijke uitspraken helderheid. Datzelfde is aan de hand met mantelzorgwaardering. Sommigen gemeenten hebben dit al helder op papier gezet (vaak een combinatie van ondersteuningsmogelijkheden en een cadeautje), andere gemeenten hebben dit nog niet voor elkaar. 

Actueel: eigen bijdrage 2017 iets omlaag

Per 1 januari 2017 gaat de eigen bijdrage Wmo omlaag. Dit is vooral gunstig voor alleenverdieners met een chronisch zieke partner. Voor de meeste mensen op modaal niveau uit deze groep (eerpersoonshuishouden onder de AOW-leeftijd) gaat het om een verlaging van de eigen bijdrage van 1.460 euro naar 63 euro per jaar. Volgens het kabinet profiteren hiervan zo’n 290.000 huishoudens. 

Actueel: Mantelzorgboete
Al sinds medio 2014 is er sprake van de invoering van een mantelzorgboete. Dit voorstel houdt in dat AOW’ers die inwonen bij een kind, minder pensioenuitkering krijgen. De mantelzorgboete voor AOW’ers is uitgesteld tot 1 januari 2018. Dat geldt niet voor migrantenouderen met een AIO-uitkering. Er gaan steeds meer geluiden op om de mantelzorgboete niet in te voeren.

Mezzo
Mezzo is de landelijke vereniging voor iedereen die zorgt voor een naaste, als mantelzorger of vrijwilliger. Mantelzorgers kunnen hier terecht voor informatie en advies. Mantelzorgers die vragen hebben, behoefte hebben aan ondersteuning of hun verhaal kwijt willen, kunnen de Mantelzorglijn bellen: 0900 - 20 20 496 (€0,10 p/m).

Wat doet Stimulansz?
Stimulansz ondersteunt gemeenten bij de invoering en invulling van beleid.

 

Blog Wim Peters


Mantelzorg, koesteren of betalen?

Gemeenten hebben op dit moment vaak een dubbel gevoel bij het woord mantelzorg. Mantelzorg zou gemeenten moeten helpen bij het betaalbaar houden van de Wmo 2015. Maar gemeenten hebben ook  slechte associaties bij het woord mantelzorg: dan komen herinneringen boven aan cliënten die vanuit de AWBZ soms fors werden betaald voor wat ook mantelzorg (onbetaald) had kunnen zijn. Lees verder

Alles over het VN-Verdrag


Het VN-Verdrag is een internationaal verdrag, door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties aangenomen op 13 december 2006, waarin in 26 artikelen alle primaire rechten van personen met een handicap, man, vrouw of kind, zijn vastgelegd met als doel het "volledig genot door alle personen met een handicap van alle mensenrechten en fundamentele vrijheden". Daarbij is het doel dat zij volledig, effectief en op voet van gelijkheid met anderen kunnen participeren in de samenleving. Lees verder

Wmo 2015

De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) is de opvolger van de Wet maatschappelijke ondersteuning  2007. Gelijk met de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 is de Participatiewet de opvolger geworden van de Wet werk en bijstand en is de Jeugdwet een nieuwe taak voor de gemeenten geworden. Binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 is het onderdeel Begeleiding nieuw. Lees verder