Online consultatie woonplaatsbeginsel

Recent heeft een online-consultatie plaatsgevonden over een wetswijziging in de Wmo 2015. Deze wijziging gaat over de invoering van het zogenoemde woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen. Op 15 juli 2020 is het ambtelijk concept voor deze wetswijziging opengesteld voor een internetconsultatie, die liep tot 12 augustus 2020. Bij een degelijke consultatie zijn de reacties op internet te zien. Geen van deze reacties legt de link met het VN-Verdrag handicap.

Woonplaatsbeginsel

Het woonplaatsbeginsel betekent dat een gemeente verantwoordelijk is voor de verstrekking van voorzieningen in het kader van de Wmo 2015 ten aanzien van de eigen bewoners. Voor zelfredzaamheid en participatie is dit in de Wmo 2015 vastgelegd in artikel 2.3.5, lid 1 aanhef en onder a: “Het college beslist op een aanvraag: a. van een ingezetene van de gemeente om een maatwerkvoorziening ten behoeve van zelfredzaamheid en participatie”. Onder b is dat anders geregeld voor beschermd wonen: “Het college beslist op een aanvraag: b. van een ingezetene van Nederland om een maatwerkvoorziening ten behoeve van opvang en beschermd wonen.”

Geldt ten aanzien van zelfredzaamheid en participatie dat het moet gaan om een ingezetene van de gemeente, bij opvang en beschermd wonen geldt: een ingezetene van Nederland. Kan je voor hulp bij het huishouden of een rolstoel uitsluitend terecht bij de eigen gemeente, voor opvang en beschermd wonen geldt dat je op elke gemeente een beroep kan doen.

Doel van de wetswijziging

Het ambtelijk concept geeft het doel als volgt aan: “Op dit moment zijn gemeenten verantwoordelijk voor beschermd wonen voor mensen die zich bij een gemeente melden. Er zijn thans gemeenten met veel, maar ook met weinig voorzieningen voor beschermd wonen. Het beleid is erop gericht dat alle gemeenten zorgen voor lokale voorzieningen voor haar inwoners en voor preventie. Om dat te bereiken regelt dit wetsvoorstel dat gemeenten verantwoordelijk worden voor de verstrekking van beschermd wonen voor de eigen inwoners (woonplaatsbeginsel).” De bedoeling is dus dat gemeenten zorgen voor preventie en lokale voorzieningen. Dat moeten zij doen voor hun eigen inwoners, niet voor inwoners van andere gemeenten. Dat moet in de Wmo 2015 geregeld worden.

VN-Verdrag handicap

Intussen heeft Nederland het VN-Verdrag handicap geratificeerd en is dus gebonden zich aan dat Verdrag te houden. Het Verdrag heeft tot doel mensen met een beperking, dus ook mensen die behoefte hebben aan beschermd wonen, dezelfde rechten te geven als mensen zonder beperking. Mensen dus die geen beroep hoeven te doen op de gemeente voor beschermd wonen. Artikel 19 van het VN Verdrag bepaalt: “De Staten die Partij zijn bij dit Verdrag erkennen het gelijke recht van alle personen met een handicap om in de maatschappij te wonen met dezelfde keuzemogelijkheden als anderen en nemen doeltreffende en passende maatregelen om het personen met een handicap gemakkelijker te maken dit recht ten volle te genieten en volledig deel uit te maken van, en te participeren in de maatschappij, onder meer door te waarborgen dat: a. personen met een handicap de kans hebben, op voet van gelijkheid met anderen, vrijelijk hun verblijfplaats te kiezen, alsmede waar en met wie zij leven, en niet verplicht zijn te leven in een bepaalde leefregeling;”.

Het gaat in dit artikel duidelijk om de vrijheid van mensen met een beperking om hun woonplaats te kiezen, op voet van gelijkheid met anderen. Zou het woonplaatsbeginsel daadwerkelijk in de Wmo 2015 worden opgenomen, dat kan dat betekenen dat iemand die in gemeente A woont en behoefte heeft aan beschermd wonen, verplicht is tot beschermd wonen in gemeente A en niet kan kiezen voor gemeente B. En dat lijkt direct in strijd met artikel 19 van het VN-Verdrag handicap. De vraag is of dat kan. Als het echt tot een wetsvoorstel komt zullen de officiële adviesorganen hun advies kunnen geven. Daar hoort het College voor de rechten van de mens bij, als monitor-organisatie rond het VN-Verdrag handicap. Ik ben benieuwd wat het advies zal zijn.

Is het doel ook anders te bereiken?

Het doel is dus: ‘dat alle gemeenten zorgen voor lokale voorzieningen voor haar inwoners en voor preventie’.  En het probleem daarbij is: ‘Er zijn thans gemeenten met veel, maar ook met weinig voorzieningen voor beschermd wonen’.  Kortom: gemeenten met weinig voorzieningen (omdat zij op dit moment geen centrumgemeente zijn) moeten (meer) voorzieningen ontwikkelen voor hun inwoners zodat die indien nodig in hun eigen gemeente terechtkunnen. Op zich een goede zaak. Maar is dan niet voldoende dat die mogelijkheden ontwikkeld worden? Als die ook in gemeente A zijn, hoeft men toch niet naar gemeente B? Nu zijn de voorzieningen er wellicht niet. Maar als ze er wel zijn, wordt dat een keuzemogelijkheid, die nu niet bestaat. Volgens het VN-Verdrag mogen maatregelen niet ten koste gaan van de keuzevrijheid. Misschien is dat ook niet nodig. Bij met name meer preventie en meer voorzieningen hoeft het misschien niet eens te komen tot beschermd wonen, maar kan (min of meer) zelfstandig wonen met begeleiding wellicht ook voldoende zijn. Misschien is beleidsontwikkeling beter dat een wetwijziging die in strijd lijkt met het VN-Verdrag handicap.

 

Geselecteerd op basis van dit onderwerp

Deel deze pagina