Voorbeschouwing

Nu de ontmanteling van de WSW doordendert zijn mensen met arbeidsvermogen, maar met  een grote begeleidingsvraag, afhankelijk geworden van een onduidelijk schimmenspel van instanties met grote en uiteenlopende belangen. Duidelijk is dat er weinig liefde is voor het fenomeen beschut werk. De desinteresse om er na de invoering vanaf 1 januari 2015 een succes van te maken was zo groot dat het Rijk heeft ingegrepen en het vanaf 1 januari 2017 in een verplichtend kader heeft gestopt. Regeling gered, zou je kunnen denken. Maar waar de liefde niet wilde ontluiken in de afgelopen 2 jaar, is de vraag of de dwang die nu wordt toegepast wel het juiste medicijn is voor de kwaal. Dwang leidt doorgaans tot gedrag dat onderscheid maakt tussen het tonen van je goede wil enerzijds, maar het uiteindelijk mislukken van de opdracht anderzijds. Het stimuleert de creativiteit die uiteindelijk het eigen gelijk onomstotelijk zal aantonen.

De wedstrijd

Het doel was duidelijk. 3200 beschutte werkplekken eind 2016. Dat doel was veel te hoog en werd ruimschoots niet gehaald. Het bijgestelde doel is 2600 plekken (van 31 uur) eind 2017. En 30.000 plekken in 2048. Voor zover er tenminste indicaties zijn. Want zonder indicatie hoef je niet te plaatsen. Verder zijn er niet zoveel spelregels meer. Natuurlijk moet er een dienstverband worden aangeboden tegen ten minste het minimumloon, maar hoe of waar je dat doet is vrij. Belangrijk is dat mensen niet van gemeenten afhankelijk zijn om de indicatie aan te vragen. Dat recht heeft men zelf. Maar wat gebeurt er vervolgens met de indicatie?
De indicatie geeft geen duidelijkheid over de belastbaarheid van iemand. Noch in zwaarte, noch in uren. Eigenlijk zegt de indicatie alleen dat iemand vermoedelijk is aangewezen op beschut werk. Gemeenten geven al aan moeite te hebben met het vinden van passend werk voor alle geïndiceerden. Ondanks de regelgeving zal snel de voorkeur uitgaan naar ook hier het plaatsen van mensen met een hogere loonwaarde of minder begeleidingsvraag. Iets wat nadrukkelijk niet de bedoeling is. En wat te doen met een indicatie van een jongen die eerst werd goedgekeurd voor de Wajong 2015 wegens het ontbreken van arbeidsvermogen, maar na interventie van zijn ouders toch eerst een indicatie beschut werken krijgt? Onder het mom van laten we het maar eens proberen.

Zijn dat nog individuele cases, anders wordt het als de lokale politiek zich er mee gaat bemoeien. Vanuit de beste intenties een motie aannemen om wachtlijsten beschut werk niet toe te staan, want niemand mag aan de kant komen te staan die kan werken. In de praktijk is dit een mechanisme oproepen bij de ambtelijke organisatie om tot beheersing van de toestroom te komen. Hoe minder mensen in beeld, hoe kleiner de kans op een wachtlijst.

Nabeschouwing

Ziet u dat ik het tot nu toe niet gehad heb over de mensen zelf die aangewezen zijn op beschut werk? Hun belang raakt ondergesneeuwd in de discussie over vooral geld en inzet. Eigenlijk worden ze toeschouwer van hun eigen wedstrijd en hebben ze geen invloed meer op de uitslag. Die wordt elders bepaald. Het afkopen van het schuldgevoel van het rijk door de WSW deels te laten vervangen door beschut werk leidt in de uitvoering tot creatief ontwijkingsgedrag. De bescherming die verplicht beschut werk moet bieden kan zo in de praktijk leiden tot het feitelijk vogelvrij zijn van mensen op een voor hun specifieke en kleine arbeidsmarkt. In dit ondoorzichtige spel tellen alleen de knikkers. Het beste team wint de wedstrijd. De uitvallers resten een eenzaam bestaan.

Wilt u de laatste kennis en inzichten over beschut werk?

Geselecteerd op basis van dit onderwerp

Deel deze pagina