Zwerfjongeren

Wat verstaan we onder zwerfjongeren? Zwerfjongeren zijn feitelijk of residentieel daklozen tussen de 18 en 27 jaar met meervoudige problemen. Zoals problemen met het inkomen, met een woning en met opleiding. En deze problemen hangen met elkaar samen. Dat vraagt om een integrale aanpak.

In de Rapportage onderzoek zwerfjongeren lees ik inspirerende mogelijkheden voor een integrale aanpak. Ik licht er enkele mogelijkheden uit.

Inkomen – bijzondere bijstand

Voor jongeren tussen de 18 en 21 jaar geldt een lagere bijstandsnorm. De norm houdt rekening met de plicht van ouders om hun kinderen tot 21 jaar te onderhouden. Zwerfjongeren kunnen vaak geen beroep doen op hun ouders, bijvoorbeeld doordat hun relatie met de ouders is verstoord. Jongeren kunnen dan in aanmerking komen voor aanvullende bijzondere bijstand. Voor deze groep is dat waarschijnlijk regelmatig nodig. Zeker als u beseft dat de bijstandsnorm voor jongeren erg laag is, met name voor jongeren van 18 tot en met 20 jaar, en dat er vanuit een dergelijke uitkering geen schuldbemiddeling kan worden opgestart. U kunt in de beleidsregels van uw gemeente zwerfjongeren de mogelijkheid van bijzondere bijstand bieden.

Inkomen en woning

Een stabiele woonplek is meestal een eis voor de start van schuldhulpverlening. Voor zwerfjongeren is dit vaak een probleem, omdat het inkomen meestal te laag is in verhouding tot de huurprijs van een kamer of woning.

Voor jongeren van 18 tot en met 20 jaar geldt een erg lage beslagvrije voet. Beslag kan dan tot gevolg hebben dat de huur en andere kosten niet (meer) betaald kunnen worden. Met de invoering van de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet wordt dit knelpunt opgelost. Er wordt dan geen onderscheid meer gemaakt naar leeftijd. Jongeren krijgen dan een ‘normale’ beslagvrije voet. De wet is er al, maar de invoering laat lang op zich wachten. De wet treedt waarschijnlijk pas in 2020 in werking.

De bedoeling van de beslagvrije voet is de schuldenaar een bestaansminimum te bieden. De huidige wet voldoet niet voor jongeren. In de nieuwe wet moet iemand met een bijstandsuitkering 5% van de uitkering afdragen om de schulden te betalen. Zouden de beslagleggers te overtuigen zijn om alvast van deze afloscapaciteit uit te gaan? Hiermee bieden ze de jongere perspectief op een schuldenvrije toekomst.

Schulden en opleiding

Veel zwerfjongeren hebben hun school niet afgemaakt en hebben geen startkwalificatie. Dit maakt het voor hen lastiger een baan te vinden. Een groter aantal zwerfjongeren een startkwalificatie laten halen, ligt als oplossingsrichting voor de hand. In de praktijk blijkt het lastig om met schulden weer naar school te gaan. Daarom is het belangrijk om (zwerf)jongeren met schulden op school te ondersteunen met bijvoorbeeld schuldbemiddeling, minnelijke schuldsanering, budgetbeheer of ondersteuning bij het sluiten van betalingsregelingen met schuldeisers. Veel schuldhulpverleners denken dat schuldbemiddeling in combinatie met studiefinanciering per definitie niet mogelijk is. Maar uit een praktijkvoorbeeld van Stadsbank Apeldoorn blijkt in een aantal gevallen dat wel degelijk maatwerk mogelijk is. Bijvoorbeeld als een jongere een bijbaan heeft of er een zoekt. Maar dat is niet voor alle jongeren weggelegd, en zeker lastig voor (ex-)zwerfjongeren. Om deze reden zijn er steeds meer gemeenten, bijvoorbeeld Den Haag, Utrecht en Leiden, die de keuze maken voor minnelijke schuldsanering in plaats van schuldbemiddeling. Dit gebeurt vaak in de vorm van pilots, projecten of fondsen en kan (zwerf)jongeren een nieuwe kans bieden.

Schulden en licht verstandelijke beperking (LVB)

Jongeren met LVB-problematiek zijn extra kwetsbaar. Zij ervaren bijkomende problemen en komen daardoor eerder in de schulden. De manier van communiceren en bejegening is bij deze zwerfjongeren van groot belang. Vooral het goed kunnen aansluiten bij hun leefwereld is nodig. Schuldhulpverlening sluit vaak slecht aan op de behoeften en mogelijkheden van mensen met een LVB. Stimulansz en MEE hebben speciaal voor deze doelgroep een aanpak ontwikkeld. Na het volgen van onze training over deze aanpak weet u hoe u mensen met een lichte verstandelijke beperking en schulden kunt helpen.

Geselecteerd op basis van dit onderwerp

Deel deze pagina