Mantelzorg zou gemeenten moeten helpen bij het betaalbaar houden van de Wmo 2015. Maar gemeenten hebben ook slechte associaties bij het woord mantelzorg: dan komen herinneringen boven aan cliënten die vanuit de AWBZ soms fors werden betaald voor wat ook mantelzorg (onbetaald) had kunnen zijn.

Mantelzorg koesteren

Mantelzorg is volgens de Wmo: “hulp ten behoeve van zelfredzaamheid, participatie, (….), die rechtstreeks voortvloeit uit een tussen personen bestaande sociale relatie en die niet wordt verleend in het kader van een hulpverlenend beroep.” Of in gewoon Nederlands: het helpen van mensen waar we om geven. Dat is een groot goed. Mensen die elkaar helpen, die voor elkaar zorgen. Soms is dat normaal: ouders die voor hun kinderen zorgen, maar ook het omgekeerde hoort normaal te zijn: kinderen die voor hun ouders zorgen. En dan hebben we het over volwassen kinderen die bejaarde ouders hebben. Mantelzorg moeten we koesteren. Mogelijk maken, faciliteren. Maar niet betalen, want dan is het automatisch geen mantelzorg meer.

Hoe mantelzorgers faciliteren?

Mantelzorgers kun je op verschillende manieren faciliteren. Soms hebben mantelzorgers behoefte aan contact met andere mantelzorgers. Dat kan je als gemeente (laten) organiseren. Andere mantelzorgers zijn zo aan huis gekluisterd, dat zij behoefte hebben aan tijd voor zichzelf, om er even tussenuit te gaan. Ook dat kun je als gemeente faciliteren.

Mantelzorgers zijn vaak bang om wat er gaat gebeuren als zij uitvallen of naar het ziekenhuis moeten. Met een concreet aanbod, waarvan mantelzorgers weten dat zij daar gebruik van kunnen maken, kun je soms de onrust wegnemen. En zo kan een vragenrondje langs mantelzorgers in de gemeente misschien nog wel meer behoeften opleveren. Sommige behoeften kunnen ook lokaal zijn!

Mantelzorgers betalen?

Dat is een gevoelig punt. Mantelzorg is per definitie om niet, dus onbetaald. Toch heeft de praktijk van de AWBZ, die als regel had dat mantelzorg niet afdwingbaar was, dat op grote schaal wel gedaan. Na drie maanden voor een partner of een kind te hebben gezorgd, kon je een persoonsgebonden budget aanvragen voor alle tijd die je moest besteden aan boven-gebruikelijke zorg. Dat is zorg die andere partners of ouders of familieleden niet hoeven te besteden aan zorg omdat zij geen ziek of gehandicapt familielid hebben waar zij voor zorgen. Maar de Wmo is geen AWBZ. De AWBZ was een verzekering. Je had een verzekerd recht. Dat is de Wmo niet.

Systematiek Wmo

In de systematiek van de Wmo verwacht de wet dat je eerst kijkt of iemand zijn probleem zelf op kan lossen, bijvoorbeeld met behulp van mantelzorg. Als je dat gedaan hebt zegt de wet dat je een maatwerkvoorziening moet toekennen TENZIJ iemand zijn probleem, naar het oordeel van het college, met bijvoorbeeld mantelzorg kan oplossen. Tref je een dergelijke situatie aan en zegt de mantelzorger: natuurlijk ga ik die en die helpen, dan geeft deze combinatie van regels geen probleem. Helaas is de werkelijkheid niet zo simpel.

Mantelzorger: wil ik, maar alleen betaald

Vanwege de betaling in het verleden in het kader van de AWBZ is het niet vreemd als een mantelzorger, die altijd al de mantelzorg heeft verleend, die dus bewezen heeft dat het mogelijk is, weer betaald wil worden. De mantelzorger kan dan zeggen: ik wil mantelzorg wel bieden, maar alleen betaald. Als ik niet betaald krijg, dan wil ik het niet doen. De gemeente constateert: er is een mantelzorger en die kan het doen. Het is niet te zwaar. Volgens de wet kan je dan zeggen: geen maatwerkvoorziening. Dat is niet nodig: de oplossing is er.

Het is wachten op de eerste rechterlijke uitspraak die hier helder op ingaat.

Geselecteerd op basis van dit onderwerp

Deel deze pagina