In de buurt veegden op dat moment mensen met een bezem de straat schoon. In een portiek zag ik een man op zijn bezem leunen. Hij nam even pauze en draaide een shaggie. Toen ik een klein half uur later weer langs de portiek liep, stond de man daar nog steeds. Ik vroeg hem of hij geen zin had vandaag. Hij glimlachte wat en vertelde zijn verhaal. Hij kwam van de Balkan en was vanuit de bijstand in een gesubsidieerde baan bij de Roteb terecht gekomen. Daar werkte hij nu een paar jaar en hij was er helemaal klaar mee. Er was geen perspectief op doorstroming of een hoger salaris dan het minimumloon, dus waarom zou hij zijn best doen? Of hij hard werkte of niet, het maakte geen verschil. Hij droomde van een terugkeer naar Bosnië, maar wist niet hoe hij die moest financieren.

Gebrek aan perspectief

Dit gebrek aan perspectief is wat deze man deelt met heel veel anderen die afhankelijk zijn van een uitkering en daarbij pittige schulden hebben. Mensen die geen idee hebben hoe ze de weg uit de malaise moeten vinden en zich hoofdzakelijk richten op kortetermijndoelen.

Volgens hoogleraar Roland Blonk  zijn het hebben van vertrouwen en een sterke motivatie de beste succesfactoren bij het vinden van werk. De motivatie krijgt een boost als het perspectief van een haalbaar doel lonkt. Dat versterkt het geloof in eigen kunnen.

Uit de theorie over schaarste weten we dat mensen die structureel financiële problemen hebben een vorm van permanente stress ervaren. Deze stress belemmert ze om na te denken over wat op de lange termijn goed voor ze is. Sterker nog, het IQ kan tijdelijk met 12 punten dalen. Hiermee wordt onbedoeld de eigen uitzichtloosheid versterkt en is er van geloof in eigen kunnen totaal geen sprake meer. Net als die man uit Rotterdam lijkt het niet zinvol om harder te werken. Het verandert toch niets aan het perspectief.

Integrale aanpak is noodzakelijk

Uiteraard is bovenstaande generaliserend en doet het onrecht aan mensen die tegen alle bovenstaande logica in hun best doen, en er soms ook in slagen om aan dit perspectiefloze toekomstbeeld te ontsnappen. Ook zien veel gemeenten steeds beter in dat een integrale aanpak noodzakelijk is om daadwerkelijk perspectief te bieden. Dat gaat dus verder dan alleen een oplossing voor de schulden te vinden, of iemand naar een perspectiefloze baan te laten uitstromen.

Re-integratie is maatwerk en schuldhulpverlening ook. Dit hoort dus geregeld te worden in één plan van aanpak en niet los van elkaar of na elkaar. Dat is moeilijk werk, maar kan voor mensen het verschil maken tussen definitief afhaken of (weer) meedoen.

Definitief afhaken betekent ook dat de maatschappelijke kosten hoog blijven. Veel hoger dan de opbrengst van de investering om mensen die kansrijk zijn op de arbeidsmarkt snel naar werk te begeleiden. Met andere woorden, het creëren van perspectief is een keuze. Wat mij betreft het maken van de juiste keuze. Tijdens de bijeenkomst Met schulden aan het werk op 20 februari 2019 gaan we op zoek naar integrale voorbeelden die werken en leggen we de verbinding met de omgekeerde toets als succesvolle werkvorm. U bent van harte welkom.

Geselecteerd op basis van dit onderwerp

Deel deze pagina