0

Hardheidsclausule bij beslag

Ik begin met de beslagvrije voet. Op 2 december 2021 is er door het lid Nijboer een motie ingediend voor het verhogen van de beslagvrije voet. Deze is niet in stemming gebracht. De toenmalig staatssecretaris Wiersma heeft de motie zelfs afgeraden omdat dan alleen mensen gecompenseerd zouden worden die te maken hebben met beslag op hun inkomen. Er is altijd de mogelijkheid om in gesprek te gaan met de beslaglegger om te kijken of er een verhoging toegekend kan worden. Als de beslaglegger dit niet wil, kan er een beroep gedaan worden op de hardheidsclausule. Er is echter tot op heden nog geen jurisprudentie over de hardheidsclausule bij hoge energielasten.

Energietoeslag

Het enige voordeel van het niet verhogen van de beslagvrije voet, is dat mensen hierdoor mogelijk in aanmerking komen voor de energietoeslag. De energietoeslag is namelijk een vorm van categoriale bijzondere bijstand. Diverse gemeenten hebben in hun beleidsregels bijzondere bijstand staan dat zij ervan uitgaan dat er in het geval van beslag of een schuldregeling geen draagkracht is. Dit betekent dat er niet wordt gekeken naar het werkelijke inkomen, maar naar het besteedbare inkomen. Dat komt in deze situaties vaak niet uit boven 110% van de bijstandsnorm.

Daarnaast heeft de Centrale Raad van Beroep op 19 januari 2021 beoordeeld dat de gemeente bij de draagkrachtberekening het deel van het inkomen waar beslag op ligt niet mag meenemen (ECLI:NL:CRVB:2021:110 en ECLI:NL:CRVB:2021:242). Het vrij te laten bedrag (vtlb) is opgebouwd uit de beslagvrije voet en een nominaal bedrag en is daardoor vaak hoger. In juli 2019 is in het vtlb-rapport van Werkgroep Rekenmethode vtlb van Recofa verduidelijkt dat er éérst een aanvraag bijzondere bijstand moet worden gedaan, voordat er een eventuele correctie in het nominaal bedrag mogelijk is. Er is na deze aanpassing geen jurisprudentie over de draagkrachtberekening bij het vrij te laten bedrag. Echter de correcties in het nominaal bedrag zijn alleen voor kosten waar iemand in de bijstand niet mee geconfronteerd zou worden (zoals reiskosten, kinderopvang en gemeentelijke heffingen). Het is daarom verdedigbaar dat er bij het vtlb ook geen draagkracht is.

Energietoeslag is geen inkomen

Waarschijnlijk voor de hand liggend, maar toch goed om nadrukkelijk te benoemen: de energietoeslag is geen inkomen waar beslag op kan worden gelegd en tijdens een schuldregeling (minnelijk of wettelijk) valt de toeslag ook niet in de boedel. De energietoeslag is daarnaast belastingvrij, waardoor die ook geen invloed heeft op het fiscaal inkomen en het recht op huur-, zorg- en kinderopvangtoeslag.

Correctie in vtlb is maatwerk

De werkgroep Recofa heeft nog geen formele richtlijn uitgezet over de stijgende energieprijzen. In principe maken de energiekosten deel uit van de vaste lasten waarvoor in de bijstandsuitkering gemiddelde en genormeerde (Nibud-)bedragen zijn opgenomen. Daarom is er geen aparte correctiepost voor de energiekosten. In incidentele gevallen waarbij sprake is van onredelijk hoge energiekosten, kan bij de Wsnp aan de rechter-commissaris verzocht worden om een correctie. De schuldhulpverlener in het minnelijk traject moet deze afweging zelf maken. Het is belangrijk dat in het voorstel aan de schuldeisers, en bij de hercontrole, een toelichting wordt gegeven op die correctie, zodat schuldeisers hierop kunnen reageren.

Het gaat hierbij dus om maatwerk, niet iedereen wordt even hard getroffen door de stijgende prijzen. Wanneer er een (tijdelijke) correctie wordt toegekend, moet er gekeken worden naar het maandtermijnbedrag in vergelijking met de Nibudnormen en rekening houdend met de compensaties vanuit de overheid. Daarnaast moeten de stijgende energieprijzen leiden tot budgettaire problemen als er een correctie wordt toegekend.

Een voorbeeld

Van een gezin met 4 personen, wonend in een slecht geïsoleerde tussenwoning, eindigt het energiecontract. De energieleverancier doet een aanbod met een nieuw termijnbedrag van € 400 per maand. Dit is gebaseerd op het energieverbruik van het afgelopen jaar.

Het Nibud hanteert € 184* per maand voor gasverbruik in een tussenwoning en € 159* per maand voor elektra voor een huishouden van 4 personen. Daarbij is nog geen rekening gehouden met de verminderde energiebelasting van € 824,77 per jaar (omgerekend € 68,73 per maand). De maandelijkse Nibudnorm voor een gezin met 4 personen in een tussenwoning komt daarmee uit op € 274,27 (€ 184 + € 159 – € 68,73).

*deze bedragen zijn op basis van de tarieven van februari 2022 en inclusief 21% btw. Vanaf 1 juli is dit 9%.

Dit betekent dat dit gezin € 125,73 (€ 400 – € 274,27) meer aan energiekosten heeft dan volgens de Nibudnorm. Als zij daarnaast ook nog in aanmerking komen voor de energietoeslag van de gemeente, ontvangen zij eenmalig € 800 (omgerekend € 66,67 per maand) Daarmee komt het maandbedrag boven de Nibudnorm uit op € 59,06 (€ 125,73 – € 66,67). Dit is het maximumbedrag waarmee het vtlb gecorrigeerd kan worden. Maar let op, het gaat hier echt om maatwerk. Ontvangt de cliënt met de eindafrekening van dit jaar een bedrag terug? Dan zou u dit ook nog in mindering kunnen brengen op de correctie. En als de cliënt nog ruimte heeft in zijn budget, kunt u ook voor een lagere correctie kiezen.

Belangrijke aandachtspunten bij de correctie in het vtlb

  • De betaalde energienota is een voorschot. Het is dus belangrijk om vooraf goed te kijken of de energienota niet verhoogd of verlaagd moet worden.
  • Op het moment van de eindafrekening kijkt u of er een juist bedrag is gecorrigeerd. Is dit niet het geval, dan moet u het vtlb met terugwerkende kracht aanpassen. Hierbij geldt dezelfde werkwijze als bij de belastingtoeslagen.
  • Een correctie in het vtlb leidt niet altijd tot meer ruimte in het budget. Als het verschil tussen het inkomen en het vtlb al niet erg groot is, heeft de correctie waarschijnlijk weinig effect.

Aflospauze

Bieden al deze mogelijkheden geen oplossing voor een sluitend budget? In het minnelijk traject is het mogelijk om een aflospauze af te spreken. Die pauze geeft iemand tijdelijk meer bestedingsruimte, waardoor nieuwe schulden voorkomen kunnen worden.

Nieuwe betalingsvoorstellen

Zoals hierboven al is beschreven is het belangrijk om een eventuele correctie in het vtlb toe te lichten in de motivatie bij het betalingsvoorstel. Een correctie voor de energielasten is hopelijk van tijdelijke aard. De vraag is daarom of het richting de schuldeisers te verantwoorden is om deze correctie ook toe te passen bij een saneringskrediet. Maar dit moet niet de reden zijn om de correctie niet toe te kennen. Wanneer de correctie in de energie een aanleiding is om te kiezen voor een schuldbemiddeling in plaats van voor een saneringskrediet, kan op een later moment de schuldbemiddeling alsnog omgezet worden naar een saneringskrediet. Dit is arbeidsintensiever, maar zorgt hopelijk wel voor sluitende budgetten. Het doel van dit alles moet namelijk zijn dat mensen met schulden niet opnieuw of verder in de problemen komen.

Inzicht Sociaal Domein

Via het abonnement op Inzicht Sociaal Domein schuldhulp houden wij onze abonnees op de hoogte over alle ontwikkelingen en mogelijkheden op het gebied van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Wilt u ook op de hoogte blijven? Informeer dan naar de mogelijkheden voor een abonnement.

 

Geselecteerd op basis van dit onderwerp