Om dit laatste te bewerkstelligen zijn socialezekerheidswetten volgehangen met rechten en plichten. Zo kent de Participatiewet aan de ene kant geüniformeerde arbeidsverplichtingen (verhuisplicht e.d.) en een tegenprestatie, en aan de andere kant stimuleringspremies voor mensen die vrijwilligerswerk doen, een opleiding afronden of een baan vinden. Met de invoering van de Participatiewet in 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk geworden voor de doelgroep ‘mensen met een arbeidsbeperking’. Deze groep ging tot 2015 richting de sociale werkvoorziening of de Wajong. Daarnaast is het instrument loonkostensubsidie ingevoerd. Hiermee krijgen werkgevers een compensatie voor het tekort aan arbeidsproductiviteit, en ontvangen werknemers ten minste het wettelijk minimumloon. Het nieuwe kabinet heeft aangekondigd de loonkostensubsidies te schrappen. Wat komt daarvoor in de plaats?

Loondispensatie

Het simpele antwoord is loondispensatie. Beoogd wordt om met ingang van 1 juli 2019 de loonkostensubsidies te vervangen door loondispensatie. Wat is loondispensatie? We kennen het al van de Wajong. Als iemand uit de Wajong aan het werk gaat, vindt op de werkplek een loonwaardemeting plaats. Als blijkt dat de persoon niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kan verdienen, dan hoeft de werkgever alleen de werkelijke loonwaarde aan salaris uit te betalen. De werkgever wordt dus als het ware gedispenseerd om niet het wettelijk minimumloon te hoeven betalen. Het UWV vult vervolgens het inkomen met het restant Wajong-uitkering aan.

Bijstand

Hoe gaat dit in de bijstand? Laten we een voorbeeld nemen. Ibrahim is 25 jaar oud, is alleenstaand en heeft een licht verstandelijke beperking. Ibrahim kan bij een supermarkt aan de slag en zijn loonwaarde wordt vastgesteld op 60%. In de huidige situatie ontvangt Ibrahim het wettelijk minimumloon. Dat is netto € 1.526,30. Ten opzichte van zijn bijstandsuitkering is dat een vooruitgang van € 539,78. In de huidige situatie gaat Ibrahim er dus flink op vooruit als hij aan het werk gaat.
Na de invoering van loondispensatie hoeft de werkgever nog maar 60% uit te betalen. Dat is immers de loonwaarde van Ibrahim. Dat betekent dat Ibrahim netto nog maar € 915,78 krijgt. Omdat dit bedrag lager is dan de bijstandsnorm, vult de gemeente Ibrahims loon aan tot de norm. De gemeente betaalt hem daarom € 70,74. Het inkomen van Ibrahim is nu hetzelfde als toen hij nog volledig in de uitkering zat. Voor mensen met een arbeidsbeperking die zijn aangewezen op de Wet Banenafspraak zal de financiële prikkel om te gaan werken dus volledig verdwijnen.

Komt er nog iets voor terug?

De ingreep levert een besparing van € 500.000.000 op. Met dat geld worden 20.000 extra plekken voor Beschut werk gecreëerd. Eigenlijk financieren de mensen met een arbeidsbeperking zelf de uitbreiding van het aantal beschutwerkplaatsen. Al die extra plekken gaan de gemeenten veel begeleidingskosten opleveren, maar zullen voor weinig uitkeringsbesparing zorgen. Want met de systematiek van loondispensatie zullen maar weinig mensen in staat zijn meer te verdienen dan hun uitkering.
Deze hele operatie doet mij terugdenken aan mijn eigen tijd in de uitvoering. Ooit heb ik veel moeite gedaan om een mevrouw in de bijstand te overtuigen dat het toch echt goed was die Melkertbaan te accepteren. Want die banen waren structureel en gaven perspectief op een hoger inkomen. Na veel gesprekken stapte de vrouw over haar angst van inkomensonzekerheid heen en accepteerde de baan. Een jaar later werd ze ontslagen omdat de subsidies wegvielen. Deze mokerslag bracht haar zo van slag dat ze vergat WW aan te vragen, met alle gevolgen van dien. Huurachterstand etc.  Zelden heb ik mezelf onbetrouwbaarder gevoeld dan toen. Rest mij de uitvoerders van nu sterkte toe te wensen. Want zij moeten gaan uitleggen dat werken voor mensen met een arbeidsbeperking straks niet meer loont.

Meer weten over loondispensatie? Kom dan naar het Platform Participatie en werk.

Geselecteerd op basis van dit onderwerp

Deel deze pagina