Coalitieakkoord: de impact voor het sociaal domein

De meeste mensen zullen een coalitieakkoord niet volledig lezen en sommige voornemens daarin krijgen in de pers ook minder aandacht. Daarom licht ik er graag 8 uit die algemeen geformuleerd zijn maar die grote impact kunnen hebben op het gemeentelijk sociaal domein.
De impact van het regeerakkoord voor het gemeentelijk sociaal domein
  1. De verkenning of er zelfstandige bestuursorganen zijn die onder de rechtstreekse verantwoordelijkheid van een minister kunnen worden gebracht. Daarbij wordt met name UWV genoemd.
  2. Een overheid die eenvoudig en betrouwbaar is.
  3. Het voornemen om wetten en regels continu te verbeteren via een periodieke Vereenvoudigingswet. Elk ministerie krijgt een target mee.
  4. Door minder (complexe) wet- en regelgeving, minder overhead en een minder omvangrijk ambtenarenapparaat.
  5. Er komt een flinke inhaalslag op digitale dienstverlening voor burgers.
  6. Uitvoerders krijgen meer ruimte en mandaat om professionele afwegingen te maken in het belang van mensen.
  7. Vertrouwen in burgers is het vertrekpunt, maar als het vertrouwen wordt beschaamd is de handhaving streng.
  8. Er komt een recht op vergissen en een recht op begrijpelijke taal. Ook als opdracht voor gemeenten.

Niet echt een verrassend lijstje voor wie de kamerstukken op ons vakgebied goed leest. Maar het is wel heel sturend dat het lijstje zo dominant in een regeerakkoord staat. Daar kan een kabinet op worden afgerekend.

UWV

Het mogelijk onderbrengen van UWV bij de overheid (kan landelijk of lokaal zijn) vond ik wel het meest verrassend. In de consultatiefase had ik de wijziging van de Wet SUWI, gericht op de versterking van de arbeidsmarktstructuur, wel langs zien komen maar die had ik toch met andere ogen gelezen. De kritiek in dat voorgenomen wetsontwerp op de huidige Suwi-structuur was overigens niet mals. Een greep:

  • De regionale arbeidsmarktinfrastructuur kent een groot aantal van elkaar losstaande regelingen, loketten en samenwerkingsstructuren. Doordat het aanbod en de toegang van de arbeidsmarktdienstverlening versnipperd zijn, kunnen werkzoekenden, werkenden en werkgevers niet altijd de juiste dienstverlening vinden.
  • Het ontbreekt aan een eenduidige structuur voor duurzame samenwerking en coördinatie in regionaal arbeidsmarktbeleid.
  • Een structurele, gemeenschappelijke opdracht en focus ontbreken. Dit resulteert in versnippering in de samenwerking, de planvorming en de hieruit voortkomende dienstverlening.

Nieuwe doelen van het in consultatie gegeven wetsontwerp zijn:

  • Er komt één Landelijk Beraad en in iedere arbeidsmarktregio één Regionaal Beraad. Dit ter versterking van de strategische samenwerking tussen publieke en private organisaties, op zowel landelijk als regionaal niveau.
  • Het huidige regionaal Werkbedrijf gaat op in het Regionaal Beraad.
  • Deze regionale structuur voor publiek-private samenwerking is een landingsplaats voor nieuwe en bestaande beleidsimpulsen met daarbij behorende middelen.
  • Eenduidig en toegankelijk aanbieden van dienstverlening op lokaal niveau bevordert de vindbaarheid en doeltreffendheid. Dit wordt benadrukt in diverse rapporten binnen het domein van werk en inkomen. In deze nieuwe structuur worden re-integratiebudgetten van UWV en gemeenten over en weer inzetbaar.

Het regionaal loket

De dienstverlening van het regionaal loket moet bestaan uit een ontvangstfunctie (zowel fysiek als digitaal), het inventariseren van de hulpvraag, het geven van algemene informatie en advies over arbeidsmarktkansen, passende vacatures, scholingsmogelijkheden en het op weg helpen naar (online) dienstverlening. Als de hulpvraag hiertoe aanleiding geeft kunnen UWV en gemeenten vrijblijvend doorverwijzen naar passende dienstverlening gericht op de toeleiding naar werk. Afhankelijk van de hulpvraag kan ook doorverwezen worden naar dienstverlening buiten het domein van werk en scholing, zoals bij vragen over geldzorgen of wonen. Afhankelijk van de regionale keuzes kan de toegangsfunctionaliteit ook beschikbaar zijn op andere plekken, bijvoorbeeld op locaties waar mensen binnenlopen voor ondersteuning of informatie, zoals een bibliotheek.

 

Onder de wijziging die betrekking heeft op de samenwerking bij werkzoekendendienstverlening valt ook het efficiënter uitvoeren van bestaande taken van UWV en gemeente. De verwachting is namelijk dat het niet leidt tot aanvullende inzet van dienstverlening maar dat het bijdraagt aan verbeterde inzet van bestaande dienstverlening, en daarmee aan efficiency van de uitvoering.

Inkomensfunctie

Financiële weerbaarheid staat hoog op de agenda door de ambitie om alle regelingen op een vast moment uit te betalen. Dat raakt uiteraard ook de gemeenten. De wens om vereenvoudiging raakt ook de verschillen tussen gemeenten. Het regeerakkoord zet uniformering van armoede-, schulden- en re-integratie-beleid hoog op de agenda.

 

Maar nog volstrekt gissen is wat er gaat gebeuren met de UWV-inkomensfunctie, als die in overheidsverband uitgevoerd gaat worden. Als het zwaartepunt voor die functie ook komt te liggen bij regionale uitvoering, dan biedt dat grote kansen om de huidige versnippering binnen de inkomensfunctie regionaal te harmoniseren. Dat kan een belangrijke reductie opleveren per gemeente in de kosten van de beleidskracht en kan leiden tot meer aandacht voor een efficiëntie uitvoering.

Pagina delen op socials

Meer weten over dit onderwerp?

Wim Eiselin helpt je graag verder.

Nieuwsbrief Sociaal Domein

Binnen 5 minuten op de hoogte van de actuele ontwikkelingen in het sociaal domein? Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief. Met onder andere blogs van experts, interessante whitepapers en toelichting op wet- en regelgeving.

Anderen bekeken ook

De deskundige overheid

Het rapport ‘De deskundige overheid’ [1] van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid verscheen medio 2025 en heeft nog niets van zijn actualiteit verloren. De conclusie van de WRR is dat de deskundigheid van de ambtenaren vanouds goed ontwikkeld is, maar inmiddels belangrijke tekorten en kwetsbaarheden kent. Hiermee doe ik het rapport natuurlijk ernstig tekort, maar dit is wel een belangrijke constatering. Door vergrijzing stromen ervaren medewerkers uit. Tegelijkertijd is het moeilijk om nieuwe medewerkers te vinden en voor langere tijd te behouden. Hierdoor is er een groter risico op het verdwijnen van deskundigheid.

Toolkit + handreiking: Participatiewet in balans

Niet de regels, maar de mens centraal. Menselijke maat, vertrouwen en eenvoud, dat zijn de uitgangspunten van het wetsvoorstel Participatiewet in balans. Met 23 wetswijzigingen worden concrete stappen gezet om de door uitkeringsgerechtigden én uitvoerenden ervaren hardheden weg te nemen, de rechtszekerheid van uitkeringsgerechtigden te vergroten en de professionals voldoende ruimte te geven om hen daarbij te helpen.

Betere schuldhulp? Kijk eerst naar jezelf

Goed beleid begint met begrip voor de mensen om wie het gaat. NVVK-directeur Ruud van den Tillaar wil de kwaliteit van de schuldhulpverlening naar een hoger niveau tillen. Maar hoe maak je beleid voor mensen met schulden als je zelf niet in de spreekkamer zit? Om die afstand te overbruggen, volgden hij en zijn medewerkers een training Praktische psychologie voor de spreekkamer van Stimulansz.