Wat is de beslagvrije voet?

De beslagvrije voet is het deel van de inkomsten waarop de schuldeiser in feite geen beslag kan leggen. Dit is zo geregeld in de wet, omdat iedereen recht heeft op een bepaald minimuminkomen. Van deze beslagvrije voet moet iemand zijn vaste lasten betalen en voorzien in zijn levensonderhoud. De hoogte van de beslagvrije voet bedraagt in principe 90% van de toepasselijke bijstandsnorm. De hoogte van de beslagvrije voet is in 2020 veranderd voor jongeren van 18 tot en met 20 jaar.

In de meeste gevallen wordt de beslagvrije voet verhoogd of – heel soms – verlaagd. De beslagvrije voet kan hoger worden op grond van huurlasten, premie zorgverzekering of het kindgebonden budget. De beslagvrije voet kan lager worden als iemand nog andere inkomsten heeft waar geen beslag op ligt. Óf als iemand geen informatie geeft over het inkomen van zijn partner.

Beslagvrije voet berekenen

De beslagvrije voet is voor iedereen anders. Bij de berekening van de beslagvrije voet moet u rekening houden met de persoonlijke situatie van de inwoner. In principe geldt de norm van 90% van de bijstandsnorm. Maar u moet ook kijken naar de leefvorm, de woonlasten de zorgkosten en de toeslagen van de Belastingdienst. Ook de gezinssamenstelling is van invloed op de hoogte van de beslagvrije voet. Is de beslagvrije voet hoger dan het inkomen, dan kan geen beslag worden gelegd.

Stimulansz en Schuldinfo ontwikkelden een handige rekentool voor gemeenten om de beslagvrije voet te berekenen. Deze tool is al aangepast aan de nieuwe regels voor jongeren

Wat te doen als het niet klopt?

Klopt de hoogte van de beslagvrije voet niet? Dan moet de schuldenaar dit doorgeven aan de beslaglegger. Dat kan de gemeente zijn, maar ook de deurwaarder. De schuldenaar moet daarvoor alle gegevens en bewijsstukken doorgeven.

Wet vereenvoudiging beslagvrije voet

Het lastige van loonbeslag of beslag op een uitkering is, dat de schuldenaar zelf inzage moet geven in inkomsten en uitgaven voor huur en zorgverzekering. Daar gaat het vaak fout. Gegevens worden niet aangeleverd of zijn onjuist. Het gevolg: een te lage beslagvrije voet. De inwoner lost te veel af en houdt te weinig over om van te leven. Hij raakt dieper in de schulden. Daarom is al in 2017 de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet aangenomen. De grootste verandering is dat u als gemeente of de gerechtsdeurwaarder deze informatie straks rechtstreeks haalt uit de systemen van de Belastingdienst en polisadministratie van het UWV. Het blijkt nogal complex om deze geautomatiseerde gegevensverstrekking en gegevensuitwisseling technisch te realiseren. Reden waarom de invoering van de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet is uitgesteld tot januari 2021.

In de nieuwe wet verandert ook het rekensysteem. Straks wordt onderscheid gemaakt tussen drie inkomensgroepen. Voor elke inkomensgroep geldt een eigen grondslag voor loonbeslag of beslag op een uitkering. Voor de groep met een inkomen gelijk aan of lager dan de bijstandsnorm is de beslagvrije voet 95% van het netto-inkomen inclusief vakantietoeslag. Voor de groep die door hun inkomen wel recht hebben op toeslagen maar niet volledig, bestaat de beslagvrije voet uit verschillende onderdelen. Voor de groep met een inkomen dat te hoog is om in aanmerking te komen voor toeslagen geldt een vast bedrag. De vaste bedragen staan in de wet.

Zijn van een schuldenaar geen of te weinig gegevens bekend? Dan adviseert de landelijke overheid gemeenten om bij verrekening uit te gaan van een beslagvrije voet van 95%. Dit met het oog op de nieuwe wet. U laat dan meer inkomen vrij om van te leven én u zit waarschijnlijk dichterbij de werkelijke hoogte. Er zijn twee uitzonderingen:

  • Als u bij de vaststelling rekening kon houden met alle correcties en op basis daarvan een lagere beslagvrije voet voor betrokkene geldt
  • Als naast de verrekening ook beslag is gelegd op de uitkering en de beslagleggende partij een lagere beslagvrije voet hanteert.

Wilt u weten hoe u nu al kan anticiperen op de toekomstige Wet vereenvoudiging beslagvrije voet? Onze juridisch adviseur Peter Huijgens schreef hierover de blog ‘Anticiperen op nieuw beslagrecht.

Beslagvrije voet in 2020

Vooruitlopend op de nieuwe wet is per 1 januari 2020 alvast de beslagvrije voet van jongeren van 18 tot en met 20 jaar opgehoogd. In de oude situatie was deze gebaseerd op de bijstandsnorm voor jongeren. Het nadeel was, dat jongeren in bepaalde situaties niet meer konden voorzien in het levensonderhoud. Daarom geldt bij de berekening van de beslagvrije voet voor deze groep nu de hogere bijstandsnorm voor 21 jaar en ouder.

Wanneer geldt de beslagvrije voet?

Niet op alle inkomsten mag beslag worden gelegd.

U mag wél beslagleggen op:

  • Loon
  • Inkomstenbelasting
  • Uitkeringen op grond van sociale-verzekeringswetten (met uitzondering van kinderbijslag)
  • Uitkeringen uit levens-, invaliditeits- of ongevallenverzekering
  • Pensioen en lijfrente
  • Alimentatie en kinderalimentatie
  • Uitkeringen of buitengewone pensioenen op grond van een wettelijke regeling voor oorlogsgetroffenen

U mag géén beslag leggen op:

  • Bijzondere bijstand (zoals de individuele inkomenstoeslag)
  • Overlijdensuitkering op grond van een aantal sociale-verzekeringswetten
  • Extra verhoging bij hulpbehoevendheid op grond van de Wajong, WIA of WAO
  • Studiefinanciering of tegemoetkoming schoolkosten
  • Kinderbijslag en kindgebonden budget
  • Zorgtoeslag
  • Huurtoeslag
  • Kinderopvangtoeslag
  • Onkostenvergoeding ambtenaren

Beslag op zorgtoeslag, huurtoeslag en kinderopvangtoeslag

De meeste mensen zijn voor hun inkomsten grotendeels afhankelijk van toeslagen. Daarom is er een verbod op beslag op zorgtoeslag, beslag op huurtoeslag en beslag op kinderopvangtoeslag.

Voorwaarde is wel dat de schuldenaar de toeslag ook echt gebruikt voor het doel waarvoor deze is bedoeld. Houdt hij zich daar niet aan, dan kan wél beslag worden gelegd op de toeslag. Verhuurders kunnen dan bij huurschuld beslagleggen op de huurtoeslag. Zorgverzekeraars kunnen bij een schuld van de premie basisverzekering beslagleggen op de zorgtoeslag. En de kinderopvangorganisatie kan bij een kinderopvangschuld beslagleggen op de kinderopvangtoeslag.

Beslag op het vakantiegeld

Soms krijgen we de vraag: mag er beslag worden gelegd over het totale bedrag aan vakantiegeld? Een goede vraag. Immers, in de maand waarop de schuldenaar zijn vakantiegeld krijgt, is het totale inkomen meestal hoger dan de beslagvrije voet. Maar stel dat het inkomen in de maanden ervoor lager was dan de beslagvrije voet. De Hoge Raad oordeelde dat dan geen (volledig) beslag op het vakantiegeld mag worden gelegd als dat uitkomt boven de beslagvrije voet.

Rekenvoorbeeld: iemand ontvangt een uitkering van € 1.075 per maand. De beslagvrije voet is € 1.150. In mei is € 9.60 (12 maanden x € 80) aan vakantiegeld opgebouwd. Daarvan mag de uitkeringsgerechtigde € 900 houden: 12 x € 75 (1150 -1075). € 60 is voor de beslaglegger.

Verschil tussen de beslagvrije voet en het vrij te laten bedrag

De begrippen ‘beslagvrije voet’ en het ‘vrij te laten bedrag’ (VTLB) worden nogal eens door elkaar gehaald. Voor alle duidelijkheid: het vrij te laten bedrag geldt voor mensen met schulden op wie de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) van toepassing is én voor mensen die een minnelijk schuldregelingstraject doorlopen via de gemeente. Het VTLB is het minimumbedrag dat een schuldenaar overhoudt om van te leven. Het bedrag boven het VTLB wordt afgedragen aan de schuldeisers Het VTLB wordt berekend door correcties op te tellen bij de beslagvrije voet. Meer over het berekenen van het vrij te laten bedrag.

Inzicht Sociaal Domein Schuldhulp bij Stimulansz

Wilt u op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen rondom schuldhulp? Dat kan met de Juridische kennisbank Inzicht Sociaal Domein Schuldhulp van Stimulansz. De kennisbank is juridisch, praktisch en toegankelijk! U heeft hiermee toegang tot actuele wet- en regelgeving , jurisprudentie en de mogelijkheid om gemeentespecifieke informatie toe te voegen. Ook heeft u toegang tot de kennisbank Inzicht Sociaal Domein algemeen. U kunt gebruikmaken van modelbrieven en modelbeschikkingen in klare taal. Voor uitvoeringsvragen over Schuldhulp kunt terecht bij de gratis helpdesk. U ontvangt nieuwsbrieven rondom sociaal domein, schuldhulpverlening en jurisprudentie.

Anderen bekeken ook