Omgekeerd denken

Het principe van de omgekeerde toets is heel eenvoudig. Het begint met kijken wat nodig is en of dat past binnen de grondwaarden van de verschillende wetten. Daarbij wegen we de mogelijke effecten van een besluit in de volle breedte mee. Pas als dat helder is, komt de juridische toets, waarbij we de wetsartikelen zien als instrumenten om de grondwaarden van de wetten te realiseren. Zo is maatwerk mogelijk zonder dat het tot willekeur leidt. En omdat de grondwaarden van de verschillende wetten binnen het sociaal domein gelijk zijn maakt het integraal werken in de gemeente veel eenvoudiger. Bovendien  is het toetsbaar in bezwaar en beroep en voor de accountant. En volledig in lijn met de bedoeling van de wetgever.

Flink besparen met de omgekeerde toets

De omgekeerde toets geeft burgers en cliënten een oplossing op maat. Maar deze methodiek kan uw organisatie ook veel geld besparen. In onze juridische kennisbank is een aantal cases doorgerekend. Zo zijn bijvoorbeeld de kosten van een ‘medebewoner zonder verblijfsvergunning’, die op de  ‘oude manier’ wordt opgelost, vergeleken met de kosten als dezelfde casus met de omgekeerde toets wordt opgelost. Het verschil blijkt meer dan € 100.000

Heeft u een abonnement op onze kennisbank? Bekijk dan hier wat u mogelijk kunt besparen

Nog geen abonnement? Neem een proefabonnement en bekijk de verschillen alsnog!

Hoe werkt de omgekeerde toets?

Het gewenste effect in vier stappen:

Stap 1: het effect
De eerste vraag die u zich stelt is: welk effect wil ik samen met de burger bereiken? Betrek hierbij het netwerk van de burger en andere professionals. Bedenk samen wat hij wil bereiken en leg de afspraken vast die u gezamenlijk maakt, bijvoorbeeld in een plan van aanpak.

Stap 2: de grondwaarde
De tweede vraag die u zich stelt is, of het beoogde effect valt onder de grondwaarden van de verschillende wetten. Met ‘grondwaarde’ bedoelen we de reden dat de wet is geschreven. De artikelen uit die wet zijn de instrumenten waarmee dat doel bereikt kan worden in plaats van een doel op zichzelf! De grondwaarden zijn:

WetParticipatiewetWmo 2015WgsJeugdwetLeerplichtwet & Wet passend onderwijs
BasisBestaansminimumMeedoen aan het maatschappelijk levenOndersteuning bij financieel beheerGezond en veilig opgroeienOnderwijs voor alle jongeren
ComplementairOverheid vult aan op middelen die zelf verworven kunnen wordenVan burgers wordt verwacht dat zij zelf zoveel mogelijk oplossen en organiserenBurgers moeten in eerste plaats zelf hun financiën regelenJongeren en hun ouders zijn zelf in eerste plaats verantwoordelijk voor veilig opgroeienJongeren en ouders zijn in eerste plaats verantwoordelijk voor volgen onderwijs en behalen startkwalificatie
Bevorderen zelfredzaamheid Bij voorkeur door betaald werk, anders door vrijwilligerswerk of tegenprestatieZo lang mogelijk in eigen leefomgevingRegie over eigen financiënRegie over eigen levenVoorbereiden op de maatschappij en de arbeidsmarkt


Stap 3: is het besluit ethisch te verantwoorden?
De gemaakte afspraken leiden tot een formeel besluit. Bij deze stap stellen we de vraag wat het effect is van het voorgenomen besluit:

  • uitwerking op persoon, gezin en omgeving (wat betekent het gewenste effect voor hen?);
  • mogelijkheden en vaardigheden (wat kunnen de betrokkene en zijn netwerk zelf?);
  • zuiver in bedoeling (sluit het aan bij de normen en waarden van mijn organisatie?).

Stap 4: randvoorwaarden
Bij de laatste stap nemen we een formeel besluit op basis van de gemaakte afspraken. Daarvoor is een set instrumenten beschikbaar (lees: wetsartikelen) met:

  • ‘schakelaars’ die toegang bieden tot een bepaalde ondersteuning of de toegang juist afsluiten;
  • ‘draaiknoppen’ waarmee de mate van ondersteuning en de afspraken die de professional en burger maken vast te stellen;
  • een paar basisprincipes die in beton gegoten zijn. Daar is geen afwijking van mogelijk.

Werken met de omgekeerde toets

Stimulansz biedt een compleet programma aan dat het werken vanuit de gedachte van de omgekeerde toets ondersteunt. Voor het management en beleids– en projectmedewerkers van organisaties die actief bezig zijn met het integreren van de omgekeerde toets in hun beleid. Dit kunnen gemeenten zijn, maar bijvoorbeeld ook welzijnsorganisaties, of wijkteams. Bovendien biedt de omgekeerde toets voor docenten van hogescholen en ROC’s een uitstekend handvat voor nieuwe lesmethodes.

Incompanytraining de omgekeerde toets
Stimulansz verzorgt incompanytrainingen waarbij de gehele organisatie wordt meegenomen in dit proces. In de training sluiten we aan op casuïstiek uit de dagelijkse praktijk. Het programma heeft vier vaste onderdelen:

  • de leefwereld van de klant en de systeemwereld van de organisatie
  • uitleg omgekeerde toets en de samenhang met de visie en missie van de organisatie
  • behandeling van casuïstiek
  • wat is er nodig om binnen de organisatie met de omgekeerde toets te werken?

De training duurt een hele dag, gevolgd door een terugkomdagdeel en is bestemd voor alle medewerkers. Lees meer over de training.

Adviestraject voor management: Effectdialoog
De Effectdialoog geeft u een methode om de veranderdoelen van uw organisatie te verdiepen zodat deze echt gaan leven bij de medewerkers. De Effectdialoog gaat verder waar resultaatmanagement ophoudt en zet de bedoeling blijvend voorop. In drie stappen geeft u betekenis aan de veranderdoelen van uw organisatie. Lees meer over de Effectdialoog.

Platform de omgekeerde toets
Heeft u al een training over de omgekeerde toets gevolgd? En wilt u graag uw ervaringen delen met andere organisaties die met de omgekeerde toets werken? Meld u dan aan voor dit platform. Daar komen vraagstukken aan bod als:

  • Hoe waarborgt u dat niet iedereen zijn eigen normen en waarden toepast maar die van de uw organisatie?
  • Hoe waarborgt u dat professionals de omgekeerde toets gebruiken en niet terugschieten in de oude manier van werken?
  • Hoe kunnen verordeningen en beleidsregels helpen of juist hinderen bij het uitvoeren van de omgekeerde toets?
  • En wat betekent de omgekeerde toets voor de samenwerking met andere afdelingen en met externe partners?

Lees meer over het platform.

De omgekeerde toets in andere opleidingen en trainingen:

Basisopleiding klantmanager inkomen
Tijdens deze opleiding komen alle facetten van het werk van de klantmanager inkomen aan bod. Ook de omgekeerde toets en het toepassen van maatwerk. U heeft hierna een brede basis waarop u verder kunt bouwen. Lees meer over de opleiding

Wmo-consulent
Deze gedegen, praktijkgerichte opleiding maakt van u een echte Wmo-professional. U hoort onder andere meer over Wmo-voorzieningen: algemene en maatwerkvoorzieningen, het Wmo-arrangement en de omgekeerde toets.
Lees meer over deze opleiding

Beleidsadviseur sociaal domein
Ontwikkel in 5 dagen tijd de kennis en vaardigheden om effectieve beleidsvoorstellen te schrijven die draagvlak hebben bij alle belanghebbenden.
Lees meer over de training

Publicaties omgekeerde toets

Stimulansz heeft twee geïllustreerde publicaties over werken met de omgekeerde toets. Om rustig door te bladeren of cadeau te geven als relatiegeschenk. U bestelt ze eenvoudig online.

Casusboekje Mogelijk maken wat nodig is met de omgekeerde toets
Dit is een echt leer-en-doe-boek. Onmisbaar voor iedereen die werkzaam is in het sociaal domein. De methodiek en het bijbehorend stappenplan leggen we op een heldere en overzichtelijke manier uit in het boek. Professionals in het sociaal domein kunnen hiermee direct zelf aan de slag. Het casusboek bestellen.

Casusboekje Doe de omgekeerde toets en help jongeren echt!
Aan de hand van tien praktijkvoorbeelden laten we zien dat de omgekeerde toets integraal werken echt mogelijk maakt en jongeren écht verder helpt. Want integraal werken lukt wanneer professionals werken vanuit een gemeenschappelijk effect, op basis van de grondwaarden van de wet en vanuit een gemeenschappelijk normen en waardenkader. In het casusboek zoomen we in op jongeren van 16 tot 27 jaar, maar de methodiek is breder inzetbaar. Het casusboek is dan ook bedoeld voor alle professionals in het sociaal domein. Het casusboek jongeren bestellen

Liever direct aan de slag?

Download hier het casusboekje

Neem nu contact op met

Evelien Meester

Evelien is Teammanager Juridische Facilitering en Vakbekwaamheid en specialist op het terrein van de Participatiewet.