Niels Scheele is beleidsadviseur Inkomen bij de gemeente Haarlemmermeer. De gemeente telt zo’n 160.000 inwoners en heeft de ambitie door te groeien naar zo’n 200.000 inwoners in 2040. “Door Schiphol is hier veel bedrijvigheid en werkgelegenheid. Toch zijn er ook bij ons mensen die op of onder de armoedegrens leven. Een deel van deze doelgroep klopt over het algemeen niet snel bij ons aan. En de mensen om hen heen, merken de armoede niet altijd op. Er is veel schaamte. Bovendien stimuleren we dat onze inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen rondkomen en meedoen in de samenleving. Wij vinden daarom dat werk moet lonen in plaats van dat mensen moeten terugvallen op minimaregelingen.”
Spannend
Gemeente Haarlemmermeer wil alle regelingen beter op elkaar afstemmen: van minimabeleid en re-integratie tot aan schuldenaanpak. Niels houdt zich bezig met het thema armoedeval. “Onze gemeente doet het goed met re-integratie, maar mensen vinden het spannend om te gaan werken vanuit de bijstand of om meer te gaan werken. Het is vaak niet duidelijk welke invloed werken heeft op de toeslagen. Het is daarom belangrijk dat we weten in hoeverre werken nu écht loont per type huishouden. Waar moeten we extra aandacht aan besteden om de inwoner beter mee te nemen in het verhaal dat het loont om te werken?”
Stimulansz deed onderzoek naar één onderdeel: armoedeval in de gemeente. Ze maakte daarbij onder meer gebruik van de door Stimulansz ontwikkelde tool BeleidloonT. Het rapport geeft volgens Niels veel inzicht in de lokale situatie en geeft aanbevelingen voor het ontwikkelen van gericht armoedebeleid: “Het is bijvoorbeeld nuttig om te zien wat er gebeurt met toeslagen als een inwoner gaat werken. Aangezien de gemeente niet over de toeslagen gaat, heb je daar te weinig zicht op.”
Eyeopener
Nóg een eyeopener: het effect van het hanteren van maar één inkomensgrens. “In onze gemeente hanteren we 120% van de bijstandsnorm. Daarboven heeft een inwoner geen recht op minimaregelingen. Dat is gebruikelijk in gemeenteland om het armoedebeleid uitvoerbaar te houden. Maar vanaf die inkomensgrens lopen, vooral bij stellen met kinderen, ook sommige toeslagen sterk terug. We zoeken daarom nu in ons minimabeleid naar een betere balans tussen gehanteerde inkomensgrenzen en de tegemoetkomingen. Zo sluiten we ons lokale beleid beter aan bij de landelijke toeslagen en hoe deze aflopen naarmate het inkomen stijgt.”
Kijken op detailniveau
Voor het onderzoek maakte Stimulansz onder meer gebruik van BeleidloonT, de tool voor beleidsmedewerkers. “Om een goed voorstel te kunnen schrijven, is het belangrijk om precies te weten hoe minimabeleid uitpakt voor verschillende typen huishouden. Zonder de tool zou het lastig zijn om te komen tot goede oplossingen. Ik kan daarmee bijvoorbeeld spelen met inkomensgrenzen die niet zijn meegenomen in het onderzoek en op detailniveau kijken wat er precies gebeurt met het totaalplaatje van het beschikbaar inkomen.”
Niels is ervan overtuigd dat BeleidloonT helpt armoedebeleid te ontwikkelen dat aansluit op de werkelijkheid. “Niet gebaseerd op aannames, maar op cijfers die we kunnen waarmaken. Het uiteindelijke doel is dat mensen hun inkomen echt zien verbeteren als ze meer werken.”
Betrouwbare berekening
Niels kon snel en makkelijk aan de slag met BeleidloonT. “We werkten al met BerekenUwRecht Plus met daarin de gemeentelijke regelingen. Door de koppeling rekent de tool volgens een betrouwbare en nauwkeurige systematiek waardoor de uitkomsten overeenkomen met de werkelijkheid.”
Werken met BeleidloonT is trouwens eenvoudig. Je vult zelf een aantal gegevens in: het gewenste huishoudtype en het inkomen (vertaald naar percentages van de bijstandsnorm). Als je al gebruikmaakt van andere producten van Stimulansz, zijn de gemeentelijke regelingen automatisch ingevoerd. De tool berekent zowel het recht op de landelijke toeslagen als de gemeentelijke regelingen bij de inkomens die je hebt geselecteerd. De cijfers en grafieken geven duidelijk inzicht in de financiële gevolgen van extra inkomen door werk. Ook kun je gemakkelijk vergelijken tussen verschillende inkomens.
Goed inzicht
Niels wil graag blijven werken met BeleidloonT. “De armoedeval blijft afhankelijk van een combinatie van factoren, zoals jaarlijkse veranderingen in het toeslagenstelsel. Het blijft daarom belangrijk om te bekijken of ons lokale armoedebeleid nog steeds uitwerkt zoals we dat voor ogen hadden. Ook WerkloonT zou een mooie aanvulling zijn, zodat ook uitvoerders, en daarmee de inwoners, een compleet inzicht hebben in het maandinkomen.”
