De menselijke maat: meer dan een beleidskreet
Maatwerk klinkt mooi. Maar in het sociaal domein stuiten we vaak op structuren die maatwerk lastig maken. Regels, procedures, systemen en loketten zijn allemaal ontworpen met goede bedoelingen, maar soms belemmerend als je écht wilt aansluiten bij wat iemand nodig heeft. Als adviseur bij Stimulansz weet ik hoe vaak professionals tussen wal en schip raken. Ze willen het juiste doen, maar het systeem trekt aan hen. Daarom ben ik het gesprek aangegaan met Dirkje, die als inwoner én als ervaringsdeskundige weet hoe dat voelt.
Dirkje: ‘Mijn diagnose opent deuren, maar sluit soms ook deuren’
Dirkje kreeg de diagnose autisme. Die diagnose bracht haar veel: toegang tot speciaal onderwijs, ondersteuning bij zelfstandig wonen, duidelijkheid richting hulpverleners.
“Zonder diagnose had ik mijn diploma waarschijnlijk niet gehaald. Ik kreeg de begeleiding die ik nodig had. En nu woon ik op mezelf.”
Maar het label ‘autisme’ werkt ook stigmatiserend: “Mensen verwachten dan meteen dat ik niet kan werken, of ze zijn verbaasd als ik zeg dat ik zelfstandig woon. Dat zegt iets over hun aannames, niet over mij.”
Haar verhaal maakt duidelijk: een diagnose kan helpen, maar het is nooit het hele verhaal. Als professional moet je bereid zijn verder te kijken dan het dossier.
Wat betekent dit voor jou als professional?
De gesprekken met Dirkje herinneren me aan een simpele, maar essentiële les: luister zonder vooroordelen. Kijk niet alleen naar het probleem, maar naar de context: de mens achter de aanvraag; de nuance achter het label.
“Ik vertel niet altijd over mijn autisme,” zegt Dirkje. “Niet bij de dokter als ik mijn arm breek, of in de supermarkt. Maar als ik moet samenwerken met iemand, kies ik ervoor om open te zijn. Dan helpt het wél.”
Professionals denken vaak in termen van doelgroepen en protocollen. Dirkje leert ons: begin bij het persoonlijke verhaal.
Zo maak je ruimte voor maatwerk
Wil je als team of organisatie meer ruimte maken voor maatwerk? Begin dan hier:
- Vraag eerst, oordeel later. Laat het systeem even los en stel open vragen.
- Werk met ervaringsdeskundigen. Laat je spiegelen door mensen zoals Dirkje.
- Reflecteer als team. Waar zit bij jullie de ruimte, en waar zitten de knelpunten?
Maatwerk is geen individueel kunstje. Het is een collectieve mindset. En die kun je trainen.
In gesprek met Dirkje en Gerrit?
Samen met Dirkje bied ik interactieve gesprekken aan voor teams in het sociaal domein. We nemen je mee in haar ervaringen en vertalen die naar praktische inzichten. Zo wordt duidelijk hoe je ruimte kunt maken voor maatwerk. Geen abstracte theorie, maar echte verhalen en toepasbare tips.
