De zes gezichten van ‘meedoen’
Hoewel iedereen een ander beeld heeft bij participatie, ziet het SCP zes specifieke vormen die in de toekomst centraal staan:
- 1. Betaald werk: veilig, gezond en met plezier.
- 2. Vrijwilligerswerk: waardevol en zonder overbodige regeldruk.
- 3. Onderwijs: een leven lang ontwikkelen, voor jong en oud.
- 4. Zorg: aantrekkelijk werk in de zorg en vrijwillige (niet verplichte) mantelzorg.
- 5. Vrije tijd: tijd om echt te ontspannen en op te laden.
- 6. Politieke participatie: inbreng van inwoners die er daadwerkelijk toe doet.
Het interessante voor jou als ambtenaar of bestuurder? Op bijna al deze vlakken heeft de gemeente directe invloed.
De paradox: prioriteren of versterken?
Hier ontstaat een spanning. Aan de ene kant concurreert tijd: wie meer betaald werkt, heeft minder tijd voor mantelzorg of de sportkantine. Aan de andere kant kunnen doelen elkaar versterken. Het SCP benoemt vijf fundamenten die helpen om die balans te vinden:
- een vertrouwende en betrouwbare overheid;
- een economie gericht op brede welvaart;
- bestaanszekerheid voor iedereen;
- een inclusieve samenleving;
- slimme technologische innovatie.
Besturen is keuzes maken. Als we willen dat mensen meer voor elkaar zorgen in de buurt, moeten we het financieel mogelijk maken om parttime te werken. Kiezen we voor economische groei? Dan accepteren we dat de druk op vrijwilligerswerk toeneemt.
Dus wat kan er nu concreet?
Gelukkig geeft het rapport ook concrete tips om bij te dragen aan al deze wensen vanuit de gemeente. Moet je hier wat mee? Nee, er moet helemaal niets, maar het is wel een leuke inspiratiebron!
- Wees een betrouwbare overheid en prikkel, stimuleer en beloon je inwoners. En moet je een keer terugkomen op een belofte of toezegging? Wees transparant waarom en hoe je die afweging hebt gemaakt.
- Zet in op betaald werk, ook voor mensen voor wie dat niet vanzelfsprekend is (en ja, dat gebeurt gelukkig al).
- Waarder vrijwilligerswerk en maak gebruik van bewonersinitiatieven om de verbinding in de buurten te versterken.
- Besteed aandacht aan gelijke kansen, ongeacht gender, afkomst, opleidingsniveau etc. En al doen veel gemeenten hier al veel aan, hier is ook nog een wereld te winnen.
- Koppel scholingsmogelijkheden aan bredere doelstellingen (denk aan omscholing richting zorg of energietransitie). Ook interessant voor bijvoorbeeld nuggers (niet-uitkeringsgerechtigden, waarvoor de verantwoordelijkheid voor re-integratie bij de gemeente ligt).
- Organiseer zorg gezamenlijk met professionals en de gemeenschap/naasten van de zorgbehoevenden. Faciliteer deze samenwerking en vertrouw de inwoner en houd de regeldruk laag.
- Maak ontspanning toegankelijk: zorg dat sport, cultuur en de bibliotheek voor iedereen bereikbaar en betaalbaar zijn.
De toekomst van 2050 begint bij de beleidskeuzes die we vandaag maken. Durven we de ruimte te creëren voor wat écht telt?
