Over welke deskundigheid gaat het?
Het gaat hier over vier vormen van deskundigheid die allemaal nodig zijn om het werkveld te overzien en het werk goed uit te voeren. In de eerste plaats gaat het om vakdeskundigheid, dat wil zeggen kennis die nodig is om een specifieke functie goed uit te oefenen. Daar speelt concreet de vraag of je bijvoorbeeld weet hoe je begeleiding indiceert en of je bitcoins tot iemands inkomen of vermogen rekent. In de tweede plaats gaat het om velddeskundigheid, ofwel kennis van het beleidsveld. De geschiedenis, recente ontwikkelingen en toekomstperspectieven, het krachtenveld van stakeholders en de praktijk van betrokken professionals en burgers. Toen de bestuurlijke boete opnieuw werd ingevoerd, was het bijvoorbeeld heel zinvol om nog eens goed in de stukken te duiken die geschreven waren rond de afschaffing van de bestuurlijke boete. Waarom was dat? Wat werkte er niet aan deze boete en wat maakt het nu anders? In de derde plaats gaat het om procesdeskundigheid, dat is kennis en kunde om dingen voor elkaar te krijgen. Het is heel leuk om prachtig beleid te schrijven, maar als je niet weet hoe de processen binnen de lokale overheid werken gaat je beleid in de praktijk niets veranderen. Tot slot speelt uitvoeringsdeskundigheid een grote rol. Dat wil zeggen kennis van en vaardigheden voor implementatie.
Hoe versterk je dat als gemeente?
Om te beginnen is een goede onboarding heel belangrijk. Natuurlijk heeft het weinig zin om nieuwe collega’s op dag 1 te overstelpen met informatie. Maar onboarding hoeft ook niet allemaal binnen de eerste week te gebeuren. Maak voor nieuwe collega’s een programma voor het eerste jaar, met daarin een grote variatie aan leeractiviteiten. En ja, daar hoort ook de context van het werkveld bij. Hoe ziet de geschiedenis van het werkveld eruit? Wat zijn de belangrijkste lessen die we hebben geleerd? Wat zijn de effecten die we nu willen bereiken? Vakdeskundigheid hoort uiteraard ook bij de onboarding. Start met een basiscursus zodat een nieuwe medewerker met eenvoudige vragen kan beginnen. Regel daarna vervolgtrainingen, afhankelijk van hoe snel iemand het oppikt, zodat iemand steeds lastigere vraagstukken op kan pakken. Naast vakinhoudelijke kennis horen hier ook trainingen in vakinhoudelijke vaardigheden bij. Daarnaast is het heel leerzaam om mee te lopen met verschillende collega’s. Geef de werking en de processen van de gemeente ook een plek in de onboarding. In hoeverre uitvoeringsdeskundigheid een rol speelt hangt af van de functie.
Gelukkiger, gezonder en productievere medewerkers
Het goede nieuws? Door mensen zo te laten leren in hun eigen tempo op de werkvloer, zijn ze gelukkiger, gezonder en productiever. Er zijn veel onderzoeken die dat laten zien (onder meer De Vos et al. 2020. Sustainable careers: Towards a conceptual model). Ik hoor het ook terug van kleine gemeenten die medewerkers lang vast weten te houden. Hun gouden tip: investeer in kennis en ontwikkeling, daarmee houd je medewerkers betrokken en gemotiveerd. Oók bij kleine gemeenten waar ze minder verdienen dan bij de grotere buurgemeenten. Dus waar wacht je nog op?
[1] Het rapport De deskundige overheid van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid.