Toolkit + handreiking: Participatiewet in balans

Niet de regels, maar de mens centraal. Menselijke maat, vertrouwen en eenvoud, dat zijn de uitgangspunten van het wetsvoorstel Participatiewet in balans. Met 23 wetswijzigingen worden concrete stappen gezet om de door uitkeringsgerechtigden én uitvoerenden ervaren hardheden weg te nemen, de rechtszekerheid van uitkeringsgerechtigden te vergroten en de professionals voldoende ruimte te geven om hen daarbij te helpen.

Redactie

Handreiking Participatiewet in balans

Hieronder kunt u de 3e versie van de handreiking downloaden. Deze versie van 15 juni 2026 is geactualiseerd en aangevuld met nieuwe informatie, zowel bij wetswijzigingen die al zijn ingegaan in 2026 als bij wijzigingen die per 2027 in zullen gaan.

De handreiking Participatiewet in balans zet de wetswijzigingen uiteen en biedt achtergrondinformatie, handvatten en inspiratie voor beleidskeuzes en de praktische uitvoering ervan. Deze handreiking is geschreven in opdracht van en in samenwerking met VNG Realisatie, Divosa, SAM en het ministerie van SZW.

Toolkit Participatiewet in balans

Samen met VNG en Divosa werkt Stimulansz aan de Toolkit Participatiewet in balans. Deze bevat een serie modellen en microlearnings.

Modelteksten

Stimulansz heeft een set modelwebsiteteksten en modelbrieven voor de Participatiewet in balans fase 1 gemaakt. In deze modellen zijn de voor de inwoners relevante wijzigingen in begrijpelijke taal verwerkt.

Voorlichting op gemeentelijke website

Om inwoners te informeren over de wijzigingen, zijn er modelwebteksten geschreven in begrijpelijke taal. Ook zijn er infographics beschikbaar, bedoeld om inwoners uitleg te geven. De infographics zijn gecheckt op digitale toegankelijkheid en de voorleesfunctie is hierin voorbereid. Een andere mogelijkheid om te voldoen aan de voorleesfunctie, is om de voorleestekst bij de infographic te plaatsen.

Modelbeleidsregels

VNG, Divosa en Stimulansz hebben voor 4 wijzigingen in fase 1 model-verzamelbeleidsregels gemaakt.

Microlearnings

Samen met Divosa zijn er 4 gratis microlearnings voor gemeentemedewerkers gemaakt over 4 belangrijke onderwerpen uit de Participatiewet in balans.

Volg de opleiding Participatiewet in balans

De toolkit en handreiking helpen je op weg, maar in de praktijk komen er altijd casussen voorbij die net anders liggen. In de opleiding Consulent Participatiewet in balans leer je de 23 wetswijzigingen toepassen in de dagelijkse uitvoering, met ruimte voor praktijkvragen en casuïstiek.

Pagina delen op socials

Meer weten over dit onderwerp?

Redactie helpt je graag verder.

Nieuwsbrief Sociaal Domein

Binnen 5 minuten op de hoogte van de actuele ontwikkelingen in het sociaal domein? Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief. Met onder andere blogs van experts, interessante whitepapers en toelichting op wet- en regelgeving.

Anderen bekeken ook

Participatiewet in Balans? Dan moeten we écht omgekeerd gaan werken

De Arbeidsinspectie benoemde onlangs een kwetsbaar punt in de uitvoering van de Participatiewet. Gemeenten krijgen meer ruimte om maatwerk te leveren aan inwoners die een beroep doen op de bijstand. Een goede ontwikkeling, want menselijke maat, vertrouwen en eenvoud zijn de kern van de Participatiewet in Balans. Maar diezelfde ruimte leidt volgens de inspectie ook tot een risico: ongelijke behandeling. De ene consulent benut de ruimte volop, de andere werkt liever volgens standaardregels. Het gevolg? Er zitten verschillen tussen gemeenten en tussen consulenten binnen één gemeente.

20-07-2026

Gedragsverandering op de werkvloer

In aanloop naar de Participatiewet in Balans is één van de meest gestelde vragen: hoe krijgen we de uitgangspunten vertrouwen, eenvoud en menselijke maat nu van papier naar werkelijkheid? Uitdenken wat je wilt is niet zo moeilijk. Het realiseren is veel lastiger. Aan die vraag zitten heel veel aspecten en er zijn veel verschillende interventies denkbaar om medewerkers te helpen om de uitgangspunten in de dienstverlening terug te laten komen. Eén van de instrumenten is het gedragsveranderingswiel of behaviour change wheel (BCW). Wat is dat en wat kun je daar mee in de praktijk?

02-07-2026

Gaat de Wmo ook op vakantie?

De Wmo 2015 heeft als doel inwoners te ondersteunen bij hun zelfredzaamheid en participatie, zodat zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. Onder participatie wordt verstaan: deelnemen aan het maatschappelijk verkeer, inclusief sociale activiteiten, recreatie en vrijetijdsbesteding – en daarvoor moet iemand zich ook kunnen verplaatsen. Dit volgt niet alleen uit de Wmo zelf [1], maar ook uit de Memorie van toelichting op de Wmo en het VN-verdrag handicap [2]. Tegelijkertijd bepaalt de Wmo dat ondersteuning zoveel mogelijk in de eigen leefomgeving moet plaatsvinden. Volgt hier nu uit dat de gemeente Wmo-voorzieningen moet bieden om vakanties mogelijk te maken, of hoeft dat niet?

01-07-2026