Het taboe op schuldhulp vragen

Gemeenten zijn intensief bezig om de nieuwe aanvragers van regelingen (TOZO en TONK) te helpen en de slachtoffers van de toeslagenaffaire op te sporen. Een verwachte boeggolf aanvragen bij de schuldhulpverlening dient zich echter nog steeds niet aan. Hoe kan dat?

Hoelang wachten mensen in nood met het vragen om hulp en ondersteuning? Er zijn nu duidelijke coronaregelingen voor ondernemers. Maar als die regelingen niet voldoende zijn, als de reserves opraken, als de betere tijden net iets te ver weg liggen; wanneer trek je aan de bel dat je het alleen niet redt?
Vanuit de schuldhulpverlening weten we dat mensen zo’n 5 jaar aan het tobben zijn voor ze zich durven melden. We mogen hopen dat het taboe op geldzorgen en schulden in deze tijden er wel af is en mensen zich  veel sneller zullen gaan melden. We zien meer dan voorheen ook aanmoedigingen in de pers en via sociale media om bij financiële problemen hulp te zoeken.

Voorbij de schaamte

Dit taboe van een algemeen veel voorkomend maatschappelijk probleem is één ding. Het taboe doorbreken in persoonlijke zin vraagt meer moed. Het betekent voor elk individu om voorbij de eigen schaamte te komen. Persoonlijke schaamte is ook de belangrijkste belemmering bij het vragen om hulp. Het betekent immers dat je als persoon ‘gefaald’ en al heel veel verloren hebt. En dat je – in de ogen van de buitenwereld – niet flexibel genoeg bent om met dat ‘falen’ om te gaan.

Een goede bejegening

Het overbruggen van dit schaamtegevoel is de reden waarom een goede bejegening bij het allereerste contact van essentieel belang is. De drempel om zich te melden is voor verreweg de meeste mensen torenhoog. Begrip en goede gespreksvoering is belangrijk om van de stap van een eerste melding naar een aanvraag en daadwerkelijk hulp te komen.
In de Divosa Benchmark Armoede en Schulden zien we dat als mensen zich eindelijk bij de gemeente of sociaal werk melden met financiële problemen er ruim 80% daadwerkelijk hulp krijgt. Dat betekent dat er veel goed gaat, maar dat er ook ruimte voor verbetering is.
Mensen met grote financiële problemen hebben in onderzoeken (onder andere Bindkracht) aangegeven wat zij belangrijk vinden in de dienstverlening. Dat gaat om vrij vanzelfsprekende zaken, zoals:

  • een respectvolle benadering
  • vertrouwen en erkenning
  • respect voor de eigen prioriteiten bij problemen en de eigen mogelijkheden
  • positieve ondersteuning zonder oordelen
  • focus op wat goed gaat
  • focus op de eigen veerkracht en regie

Voor dienstverleners – professionals en vrijwilligers – is dit vanzelfsprekende rijtje een hele opgave. Zaak dus om in het belang van goede dienstverlening bij armoede en schulden dit bewustzijn continu scherp te hebben.

In  onze trainingen Armoede ontrafeld staan dienstverleners uit verschillende invalshoeken samen stil bij wat hun klanten meemaken. We bieden een handvat om het gedrag van mensen te leren begrijpen en beter aan te sluiten bij de beleving van mensen.
Op 6 juli geeft Stimulansz weer een online training. U kunt ook contact opnemen voor een training voor uw eigen gemeente.

Pagina delen op socials

Meer weten over dit onderwerp?

Wilma Kuiper helpt je graag verder.

Nieuwsbrief Sociaal Domein

Binnen 5 minuten op de hoogte van de actuele ontwikkelingen in het sociaal domein? Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief. Met onder andere blogs van experts, interessante whitepapers en toelichting op wet- en regelgeving.

Anderen bekeken ook

De deskundige overheid

Het rapport ‘De deskundige overheid’ [1] van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid verscheen medio 2025 en heeft nog niets van zijn actualiteit verloren. De conclusie van de WRR is dat de deskundigheid van de ambtenaren vanouds goed ontwikkeld is, maar inmiddels belangrijke tekorten en kwetsbaarheden kent. Hiermee doe ik het rapport natuurlijk ernstig tekort, maar dit is wel een belangrijke constatering. Door vergrijzing stromen ervaren medewerkers uit. Tegelijkertijd is het moeilijk om nieuwe medewerkers te vinden en voor langere tijd te behouden. Hierdoor is er een groter risico op het verdwijnen van deskundigheid.

Toolkit + handreiking: Participatiewet in balans

Niet de regels, maar de mens centraal. Menselijke maat, vertrouwen en eenvoud, dat zijn de uitgangspunten van het wetsvoorstel Participatiewet in balans. Met 23 wetswijzigingen worden concrete stappen gezet om de door uitkeringsgerechtigden én uitvoerenden ervaren hardheden weg te nemen, de rechtszekerheid van uitkeringsgerechtigden te vergroten en de professionals voldoende ruimte te geven om hen daarbij te helpen.

Betere schuldhulp? Kijk eerst naar jezelf

Goed beleid begint met begrip voor de mensen om wie het gaat. NVVK-directeur Ruud van den Tillaar wil de kwaliteit van de schuldhulpverlening naar een hoger niveau tillen. Maar hoe maak je beleid voor mensen met schulden als je zelf niet in de spreekkamer zit? Om die afstand te overbruggen, volgden hij en zijn medewerkers een training Praktische psychologie voor de spreekkamer van Stimulansz.