Terugdringen complexiteit minimaregelingen

Mensen in Nederland hebben volgens een analyse [1] in principe voldoende inkomen voor de minimaal noodzakelijke uitgaven als zij: de uren werken waar zij toe in staat zijn, alle landelijke regelingen aanvragen waar zij recht op hebben, goed met geld kunnen omgaan en geen onvermijdbare hoge uitgaven hebben.
Evelien Meester Portret - Paars Achtergrond

Met andere woorden, bestaanszekerheid is theoretisch best aardig geborgd, maar in de praktijk een stuk minder. Om dat ook in de praktijk te borgen is op alle 4 de punten werk aan de winkel. Onze focus ligt de komende tijd op het terugdringen van niet-gebruik van regelingen door het verminderen van complexiteit.

Maak de inwoner eigenaar van diens eigen gegevens

Het aanvragen van allerlei regelingen is behoorlijk complex, omdat er een grote hoeveelheid gegevens nodig is. Gegevens die bij allerlei overheidsinstanties bekend zijn. Nu gaat de proactieve dienstverlening zeker helpen om die gegevens eerder te gebruiken om niet-gebruik tegen te gaan, maar dat wordt een mogelijkheid voor gemeenten, geen verplichting. Dat betekent dat je als inwoner afhankelijk bent van hoe proactief je gemeente is. En dat hangt weer af van allerlei politieke keuzes die gemaakt worden rondom het verdelen van schaarse mensen en middelen.

Maar wat als de inwoner nu zelf eigenaar is van diens eigen gegevens? En met één druk op de knop – via een wallet of DigiD of een andere makkelijke manier – alle gegevens uit beschikbare bronnen kan halen om daarmee vast te stellen op welke regelingen diegene recht heeft? Dat scheelt een heleboel papierwerk voor de inwoner én voor de instantie die de aanvraag krijgt. De bronnen zijn gevalideerd, wat betekent dat de gegevens al gecontroleerd zijn.

Bied één loket aan de voorkant

Daarnaast kunnen we één loket realiseren aan de voorkant waar de inwoner aanvragen voor verschillende regelingen kan indienen. Een soort platform als Bol.com waar je via één winkel bij verschillende organisaties producten kan kopen, zonder dat je wordt lastiggevallen met de ongetwijfeld complexe organisatie aan de achterkant die nodig is om al die producten bij jou thuis te krijgen. Dat scheelt een enorme papierwinkel als je niet voor de toeslagen, gemeentebelasting, waterschapsbelasting, bijzondere bijstand, minimaregelingen, jeugdsportfonds, leergeld, voedselbank, etc. elke keer dezelfde gegevens hoeft in te leveren en vragen hoeft te beantwoorden. En ja, dit vraagt heel wat van organisaties die daarin samen zouden moeten werken, niet in de laatste plaats vraagt het om onderling vertrouwen.

En harmoniseer

Harmoniseren is absoluut geen populair onderwerp bij de meeste organisaties. Maar uiteindelijk kost het echt iedereen (inwoner én professional) meer geld als iedere organisatie, en daarbinnen vaak zelfs iedere regeling, een eigen set aan definities kent. De persoon met wie je in huis woont wordt voor de ene regeling als partner beschouwd, voor de andere regeling niet. Datzelfde geldt voor de auto, en allerlei inkomensbestanddelen. Er blijft echt voldoende ruimte over om een lokale kleur te geven aan de regelingen als dit soort definities meer gelijk wordt getrokken.

Eén hapje tegelijk

Dat is niet makkelijk, allesbehalve. We kunnen zeker niet alles in één keer oplossen. Maar niets doen is geen optie. We weten waar mensen vastlopen en we weten dat dit tot een veelheid aan problemen kan leiden. Deze kennis geeft een verantwoordelijkheid om stappen te zetten om dit makkelijker te maken. En nee, we kunnen de appel niet in één keer doorslikken. Maar dat hoeft ook niet. Hapje voor hapje komen we een heel eind.

 

Meer weten of een keer sparren? Neem gerust contact met ons op!

[1] Deze analyse is gebaseerd op de analyse van de Commissie sociaal minimum uit 2023 en de nieuwe armoededefinitie van CBS, Nibud en SCP en de onderliggende minimum voorbeeldbegrotingen. Zie ook https://open.overheid.nl/documenten/1924bca8-7a35-4d97-a68d-6de62d96f18b/filer 

Pagina delen op socials

Meer weten over dit onderwerp?

Mr. Evelien Meester helpt je graag verder.

Nieuwsbrief Sociaal Domein

Binnen 5 minuten op de hoogte van de actuele ontwikkelingen in het sociaal domein? Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief. Met onder andere blogs van experts, interessante whitepapers en toelichting op wet- en regelgeving.

Anderen bekeken ook

De deskundige overheid

Het rapport ‘De deskundige overheid’ [1] van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid verscheen medio 2025 en heeft nog niets van zijn actualiteit verloren. De conclusie van de WRR is dat de deskundigheid van de ambtenaren vanouds goed ontwikkeld is, maar inmiddels belangrijke tekorten en kwetsbaarheden kent. Hiermee doe ik het rapport natuurlijk ernstig tekort, maar dit is wel een belangrijke constatering. Door vergrijzing stromen ervaren medewerkers uit. Tegelijkertijd is het moeilijk om nieuwe medewerkers te vinden en voor langere tijd te behouden. Hierdoor is er een groter risico op het verdwijnen van deskundigheid.

Toolkit + handreiking: Participatiewet in balans

Niet de regels, maar de mens centraal. Menselijke maat, vertrouwen en eenvoud, dat zijn de uitgangspunten van het wetsvoorstel Participatiewet in balans. Met 23 wetswijzigingen worden concrete stappen gezet om de door uitkeringsgerechtigden én uitvoerenden ervaren hardheden weg te nemen, de rechtszekerheid van uitkeringsgerechtigden te vergroten en de professionals voldoende ruimte te geven om hen daarbij te helpen.

Betere schuldhulp? Kijk eerst naar jezelf

Goed beleid begint met begrip voor de mensen om wie het gaat. NVVK-directeur Ruud van den Tillaar wil de kwaliteit van de schuldhulpverlening naar een hoger niveau tillen. Maar hoe maak je beleid voor mensen met schulden als je zelf niet in de spreekkamer zit? Om die afstand te overbruggen, volgden hij en zijn medewerkers een training Praktische psychologie voor de spreekkamer van Stimulansz.