Centraal staan de 3 z’s die de Rekenkamer hanteert: Zorgvuldig, zinnig en zuinig. Oftewel: is het beleid zorgvuldig voorbereid, zinnig van opzet en zuinig uitgevoerd? Vragen die niet alleen gelden voor ministers, maar net zo goed voor gemeentelijke bestuurders, beleidsmakers en interne controleurs. En dus ook voor gebruikers van Kwaliteit in Control (KiC): het systeem waarmee gemeenten hun kwaliteitsborging en rechtmatigheidsverantwoording vormgeven.
1. Formuleer doelen die je écht kunt verantwoorden
De Rekenkamer is kritisch op vaag geformuleerd beleid. Doelen zonder meetbare criteria maken het onmogelijk om achteraf te bepalen of ze zijn behaald. Dit geldt net zo goed voor gemeentelijk beleid: zonder heldere doelstellingen ontbreekt een basis voor effectieve controle en verantwoording.
2. Gebruik de 3 w-vragen als basis
Wat wil je bereiken? Wat ga je daarvoor doen? Wat kost het? Dat zijn vragen die krachtig zijn in hun eenvoud. Ze dwingen tot scherpte bij de start van beleid en bieden houvast bij de evaluatie ervan. Ook gemeentelijke plannen en jaarstukken winnen aan kwaliteit als deze vragen leidend zijn in opzet en toetsing.
3. Monitor en rapporteer structureel
Beleid verliest zijn kracht als er geen zicht is op de uitvoering. De Rekenkamer stelt dat transparantie over voortgang en resultaten noodzakelijk is voor vertrouwen en bijsturing. Dat geldt ook lokaal: monitoring moet een vast onderdeel zijn van de beleidscyclus, met rapportages die inzicht geven in effect en impact.
4. Neem rechtmatigheid mee aan de voorkant
Bij het aangaan van verplichtingen en het ontwerpen van uitvoeringsprocessen is het belangrijk dat rechtmatigheid direct wordt meegenomen. Gemeenten moeten verder kijken dan alleen de controle achteraf: ook preventief moet duidelijk zijn welke risico’s er zijn en hoe die worden beheerst.
5. Maak beleid inzichtelijk voor raad en inwoners
Goede verantwoording is niet alleen een boekhoudkundige exercitie. Het gaat om het verhaal achter de cijfers: wat is bereikt, wat niet, en waarom? Gemeenten doen er goed aan rapportages toegankelijk te maken in begrijpelijke taal en actief de dialoog aan te gaan met raad en samenleving.
6. Wees realistisch en eerlijk
Overambitieus beleid of beloftes die niet waargemaakt kunnen worden, ondermijnen het vertrouwen. Het is beter om helder te zijn over wat (nog) niet kan, dan verwachtingen te scheppen die niet waargemaakt worden.
Hoe Stimulansz gemeenten helpt
KiC (Kwaliteit in Control) biedt gemeenten een praktisch en gestructureerd systeem om kwaliteitscontroles en rechtmatigheidsbevindingen vast te leggen.
Door de opzet van KiC sluiten de controles naadloos aan op de eisen van rechtmatigheidsverantwoording en interne beheersing. Gemeenten kunnen met KiC zichtbaar maken of zij doelen behalen, risico’s beheersen en aanbevelingen opvolgen. Daarmee ondersteunt KiC niet alleen de controlerende rol van de raad, maar helpt het ook ambtelijke organisaties om professioneel te sturen op kwaliteit en effectiviteit – zorgvuldig, zinnig én zuinig.
Meer weten of sparren over hoe KiC kan helpen jouw gemeente verder te brengen? Neem gerust contact op – we denken graag mee.
