Prinsjesdag: Plannen sociaal domein in 2026

Traditiegetrouw maakt Stimulansz ieder jaar een samenvatting van de Rijksbegroting met de belangrijkste plannen voor het sociaal domein. In de Rijksbegroting 2026 ligt de nadruk op eenvoudigere regelingen, meer menselijke maat en betere samenwerking, met gemeenten in een centrale rol.
Minister loopt naar het Binnenhof

In het kort

Wat betekenen de plannen uit Prinsjesdag voor jouw werk in het sociaal domein? In dit artikel zetten we de belangrijkste ontwikkelingen voor 2026 op een rij. Je krijgt een helder overzicht van de Rijksbegroting, met aandacht voor thema’s als bestaanszekerheid, de Participatiewet in balans, jeugdzorg, inburgering en de Wmo. Zo weet je waar je als gemeente en professional de komende tijd rekening mee moet houden.

Troonrede

“Mensen willen een inkomen waarmee ze het einde van de maand halen, een veilige en vertrouwde woonomgeving en een huis voor zichzelf en hun kinderen. Iedereen wil kunnen rekenen op goede en toegankelijke zorg en op een sociaal vangnet als het leven even tegenzit.”

 

Met deze woorden uit de Troonrede benadrukte Koning Willem-Alexander de kern van het sociaal beleid. Het zijn ook de thema’s die centraal staan in de deelbegrotingen van de ministeries die voor het sociaal domein het meest relevant zijn: Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

Enkele maatregelen springen eruit:

  • voortzetting van het Nationaal Programma Armoede en Schulden, met meer nadruk op vroegsignalering;
  • € 728 miljoen extra voor gemeenten om tekorten in de jeugdzorg te compenseren;
  • Participatiewet in balans wordt van kracht;
  • uitbreiding van IPS-trajecten voor mensen met psychische problemen;
  • invoering van een verplichte basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid voor zzp’ers;
  • een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo per 2027;
  • uitvoering van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), met investeringen in preventie en samenwerking tussen sociaal en medisch domein.

Belangrijk om te benadrukken

Stimulansz heeft in deze samenvatting niet gekeken naar de gevolgen voor de uitvoering door gemeenten. Dat kan pas zodra de wet- en regelgeving door de Eerste en Tweede Kamer is goedgekeurd.

Pagina delen op socials

Meer weten over dit onderwerp?

Fawzi Salih helpt je graag verder.

Nieuwsbrief Sociaal Domein

Binnen 5 minuten op de hoogte van de actuele ontwikkelingen in het sociaal domein? Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief. Met onder andere blogs van experts, interessante whitepapers en toelichting op wet- en regelgeving.

Anderen bekeken ook

Is de Participatiewet zelf wel passend en toereikend?

De Participatiewet is een vangnet. Daarom staat in de wet wanneer algemene en soms ook bijzondere bijstand uitgesloten is (art. 13 Pw) of dat bijstand niet mogelijk is als er voor betrokkene een passende en toereikende voorziening bestaat (art. 15 Pw). Daarom zijn bijvoorbeeld bijstand voor een gedetineerde(1) en woonkostentoeslag voor een onzelfstandige huurwoning(2) niet mogelijk.

VNG-leergang helpt nieuwe bestuurders grip krijgen op bestaanszekerheid

De VNG start op 15 september 2026 met de ‘Leergang Bestaanszekerheid: Inwerkprogramma voor nieuwe bestuurders’. De leergang is bedoeld voor wethouders en bestuurders die snel inzicht willen krijgen in vraagstukken rond armoede, schulden, werk, inkomen en sociale zekerheid.

Menselijke maat en controle

Op een congres met als thema ‘de menselijke maat’ nam ik deel aan een paneldiscussie. Ik kan echt enorm genieten van zo’n paneldiscussie, omdat er prachtige gesprekken ontstaan waar je als deelnemer en als toehoorder veel inspiratie uit kunt halen. Zo ook nu! De vraag die voorlag was of de menselijke maat wel mogelijk is in een systeem dat nog steeds uitgaat van controle. Mijn eerste vraag daarbij is: wat verstaan we onder controle?