In het kort:
- Het sociaal domein omvat alle gemeentelijke taken op het gebied van zorg, ondersteuning, zelfredzaamheid en participatie van inwoners.
- Door een integrale aanpak en nauwe samenwerking met partners biedt de gemeente oplossingen die aansluiten bij de specifieke situatie van de inwoner.
- Wet- en regelgeving veranderen voortdurend. Actuele ontwikkelingen in het sociaal domein vind je in de kennisbank Inzicht Sociaal Domein.
Wat is het sociaal domein?
Onder de term ‘sociaal domein’ verstaan we alle activiteiten van gemeenten rond werk, participatie en zelfredzaamheid en zorg en jeugd. Dit gebeurt op basis van een integraal landschap waarin de gemeente de regie voert, samen met het Rijk en partners zoals zorgaanbieders, welzijnsorganisaties, scholen, woningcorporaties en sociaal-ontwikkelbedrijven.
De uitvoering van het sociaal domein rust op de volgende wetten:
Wet maatschappelijke ondersteuning
De Wmo 2015 is voor inwoners die zich niet volledig zelfstandig kunnen redden, ondanks hulp van familie, buren of vrienden. Dit komt door een beperking of door chronische, psychische of psychosociale problemen. De Wmo is er ook voor mensen die een beschermde woonplek of maatschappelijke opvang nodig hebben. Meer over Wmo 2015.
Participatiewet
De Participatiewet is bedoeld voor mensen met een arbeidsbeperking (door ziekte of een gebrek) die moeite hebben een baan te vinden of uit te voeren. Heeft een inwoner geen recht (meer) op WW, dan biedt de Participatiewet tijdelijke ondersteuning. De gemeente begeleidt naar betaald werk of biedt inkomensondersteuning met bijstand aan. Meer over de Participatiewet.
Jeugdwet
De Jeugdwet regelt de verantwoordelijkheid voor preventie, ondersteuning, hulp en zorg aan kinderen en jongeren en hun ouders bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen en stoornissen. De gemeente zorgt voor een goed aanbod van jeugdhulp en gecertificeerde instellingen die de kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering uitvoeren. Meer over de Jeugdwet.
Wet gemeentelijke schulphulpverlening (Wgs)
Gemeenten zijn verplicht inwoners met schulden te helpen. Vrijwel altijd kijken ze niet alleen naar de financiële problemen, maar ook naar problemen rond wonen, gezondheid, verslaving en de gezinssituatie. Een integrale aanpak dus. Meer over de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening.
Wet inburgering 2021
De gemeente heeft de regie over de uitvoering van de inburgering, ook in samenhang met andere wettelijke taken: Jeugdwet, Participatiewet, Wmo 2015 en de Wgs. Veel nieuwkomers maken gebruik van voorzieningen die onder één of meer van deze wetten vallen. Meer over de Wet inburgering.
Integrale aanpak
Naast deze kernwetten omvat het sociaal domein verwante taken zoals de leerplicht, passend onderwijs en leerlingenvervoer. Een goede samenwerking in de keten is essentieel om hulpvragen rondom wonen, veiligheid, werk en zorg niet los van elkaar, maar als één geheel aan te pakken. Dit zorgt voor effectieve en duurzame oplossingen voor de inwoner.
Wil je op de hoogte blijven van veranderingen in het sociaal domein?
Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief. Je ontvangt dan om de week onze nieuwsbrief vol met blogs van experts, interessante whitepapers en toelichting op (nieuwe) wetgeving.
Actuele ontwikkelingen in het sociaal domein
Het sociaal domein is continu in ontwikkeling. Zo geldt per 1 januari 2027 een passende eigen bijdrage Wmo die meer rekening houdt met de draagkracht van huishoudens. Dit geldt voor alle Wmo-voorzieningen waarvoor nu nog het abonnementstarief geldt.
In de Participatiewet gaat nogal wat veranderen. Zo ligt er het wetsvoorstel Participatiewet in Balans. Hardheden in de huidige wet worden weggenomen door mensen centraal te stellen en uit te gaan van vertrouwen. Andere wetsvoorstellen in de Participatiewet zijn onder meer Maatwerk bij terugvordering, Handhaving sociale zekerheid, Proactieve dienstverlening SZW, Versterking waarborgfunctie Awb en Categoriale bijstand voor alleenverdieners.
Voor de Jeugdhulp is er het Toekomstscenario voor kind- en gezinsbescherming. Dit schetst op hoofdlijnen hoe die bescherming er tot 2027 moet uitzien. En de Hervormingsagenda heeft tot doel dat kinderen en gezinnen zo snel mogelijk de juiste hulp en ondersteuning krijgen. De plannen gelden voor de periode 2023 tot 2028.
Inmiddels maken ruim 300 gemeenten gebruik van onze juridische kennisbank Inzicht Sociaal Domein. Het is een compleet pakket aan wet- en regelgeving, jurisprudentie, advies, beleid, e-learning, een helpdesk en meer. Elke (betaalde) module heeft een eigen nieuwsbrief.
Wat is maatwerk van Stimulansz ?
Maatwerk in het sociaal domein is het proces van aanvraag tot besluitvorming waarbij de gemeente samen met de inwoner komt tot een oplossing op maat, binnen de kaders van wet- en regelgeving. Een integrale werkwijze die écht helpt om als gemeente aan de slag te gaan met het leveren van maatwerk is de Omgekeerde Toets® van Stimulansz. Door op een andere manier te kijken naar de inwoner en naar de interactie met de inwoner, zie je echt wat iemand nodig heeft en kan je naast iemand staan om samen oplossingen te bedenken die echt werken en iemand ook op lange termijn verder helpen. Dit leidt tot meer werkplezier en meer vertrouwen tussen overheid en inwoner.
Opleidingen en trainingen in het sociaal domein
De voortdurende ontwikkelingen vragen veel van professionals in het sociaal domein. Je hebt niet alleen kennis nodig van wet- en regelgeving, maar ook allerlei vaardigheden en competenties. Stimulansz biedt gemeenten en andere ketenpartners een groot aantal opleidingen & trainingen binnen het sociaal domein, in de volgende categorieën: Inburgering, Jeugd, Kwaliteit & beleid, Omgekeerd werken, Participatiewet, Schuldhulp, Sociaal domein integraal, en Wmo.
