Juridische kennisbanken

Meer inzicht in de Participatiewet? Inmiddels maken ruim 300 gemeenten gebruik van Inzicht sociaal domein. Een compleet pakket aan wet- en regelgeving, jurisprudentie, advies, beleid, e-learning, een helpdesk en meer.

Bekijk Inzicht sociaal domein

Voor mensen die het (tijdelijk) niet redden op eigen kracht, is er natuurlijk inkomensondersteuning. Dat deden gemeenten al, maar er is een nieuwe doelgroep bijgekomen: de jonggehandicapten. En ook al gaat het gelukkig bij veel gemeenten heel goed, het is toch een hele kluif.

Uitvoering van de Participatiewet

De eerste vraag is: hoe krijgen inwoners toegang tot de bijstand of ondersteuning bij het vinden van werk? Kloppen ze aan bij een sociaal wijkteam? Blijft de sociale dienst de Participatiewet uitvoeren? Of wordt het wijkteam verantwoordelijk voor werk en participatie en blijft de inkomensvoorziening daarbuiten? Welke keuze een gemeente maakt, hangt volledig af van de lokale situatie. Welke politieke kleur heeft de gemeente? Welke problematiek speelt er? En waar gaan inwoners nu naartoe voor hulp?

In alle gevallen vraagt het iets van de werkwijze van de medewerkers. Want de lijntjes tussen alle hulpverleners in het sociaal domein moeten zo kort mogelijk zijn. Denk aan nieuwe werkprocessen. Aan samenwerking met partners binnen en buiten de gemeente. En aan nieuwe regelgeving.  Gemeenten moeten meer samenwerken met andere professionals en met vrijwilligersorganisaties.

Klantmanagers en consulenten moeten dus goed op de hoogte zijn van de sociale kaart van de omgeving. En ze moeten zorgen voor afstemming tussen de mensen die zijn betrokken bij de hulpvrager.

Complex? Inmiddels maken ruim 300 gemeenten gebruik van Inzicht sociaal domein. Een compleet pakket aan wet- en regelgeving, jurisprudentie, advies, beleid, e-learning, een helpdesk en meer.

In de bijstand: voorlichting op maat

Als de inwoner niet weet wat zijn rechten en plichten zijn, dan kan dat grote problemen geven als hij in de bijstand terechtkomt. Hij schendt bijvoorbeeld de inlichtingenplicht en krijgt een boete, waardoor hij in de schulden kan raken. Of de inwoner moet de schuldregeling verlaten omdat hij nieuwe schulden heeft gemaakt.

Heel vervelend voor de inwoner, maar ook voor de gemeente. Want terugvordering en verhaal is tijdrovend en duur. Vaak wordt maar een klein deel van de boete afgelost, omdat de inwoner te weinig kan aflossen. Goede voorlichting is dus heel belangrijk, zowel voor de gemeente als voor de inwoner. Dat kan door het aanbieden van een mix aan voorlichtingsmaterialen: brochures, websiteteksten, filmpjes en interactieve voorlichting aan groepen van nieuwe klanten. Zo krijgt iedere aanvrager de informatie op een manier die het best aansluit bij zijn belevingswereld.

Aan het werk! Van betaald werk tot beschut werk (sociale werkvoorziening)

Het doel van de Participatiewet is om mensen tijdelijk te ondersteunen en zo snel mogelijk aan het werk te krijgen. Dit is behoorlijk ingewikkeld. Want hoe gaat u beschut werk vormgeven? En welke financiële risico’s loopt u daarbij? Of heeft het misschien ook voordelen om beschut werken in te zetten voor mensen die uitsluitend in een beschutte omgeving kunnen werken?

U kunt daarbij natuurlijk gebruikmaken van de expertise van de sociale werkvoorziening. Tijdens de actualiteitendagen Financieel beheer hoort u daar alles over. Lukt betaald werk nog niet, dan is het doel om mensen te laten participeren door vrijwilligerswerk of een tegenprestatie. Dit kan niet alleen binnen de gemeente worden opgepakt, het moet echt regionaal gebeuren. En natuurlijk hoeft u niet zelf het wiel uit te vinden: u heeft 355 collega-gemeenten waarmee u ervaringen kunt uitwisselen. Bovendien hebben wij ervaren adviseurs die u kunnen helpen met het opzetten van beschut werk en met uw volledige beleid op het terrein van werk en participatie.

banner opleidingen en trainingen sociaal domein

Kostendelersnorm voor kostendelende medebewoners

Ook het verstrekken van een uitkering de verantwoordelijkheid van de gemeente. Delen mensen een woning, dan is de kostendelersnorm van toepassing. Deze norm houdt in dat de uitkering lager is als er kostendelende medebewoners zijn. Dat zijn mensen die in dezelfde woning wonen en kunnen bijdragen in de kosten. Het is niet van belang of zij ook echt bijdragen.

Dit kan uitdagingen geven. Wat doet u bijvoorbeeld met het gezin waarvan de vader niet kan worden gelijkgesteld met een Nederlander? Moeder krijgt 50% van de gehuwdennorm. Zij heeft geen recht op huurtoeslag of een hoger kindgebonden budget. Nu kan het gezin niet rondkomen. U wilt wel individualiseren, maar hoe doet u dat precies? Dat kan bijvoorbeeld met een omgekeerde toets. In Inzicht sociaal domein vindt u ook handvatten om te individualiseren. Komt u er daarmee niet uit? Dan maakt u natuurlijk gebruik van de helpdesk. U heeft dan binnen twee dagen antwoord op uw vraag!

Bijzondere bijstand en individuele inkomenstoeslag

Soms is de algemene bijstand voor de kosten van levensonderhoud niet genoeg voor alle uitgaven. Dan kan bijzondere bijstand of een individuele inkomenstoeslag nodig zijn. Bij veel gemeenten lopen deze kosten behoorlijk op. U kunt de uitvoeringskosten beperken door inwoners goed te informeren, zodat ze zelf kunnen inschatten of ze wel of geen recht hebben op bijzonder bijstand. Zo geeft de website berekenuwrecht.nl heldere informatie over regelingen waarvan inwoners gebruik kunnen maken. Zo kunnen zij zelf kijken of zij optimaal gebruikmaken van alle inkomensondersteuning. U bent dan minder uitvoeringskosten kwijt voor aanvragen die geen kans maken en voor de zoektocht naar mensen die het wel nodig hebben maar die nog niet bij u in beeld zijn.

Naleving en rechtmatige uitvoering

De meeste mensen houden zich gelukkig aan de gemaakte afspraken. Maar helaas geldt dat niet in alle gevallen. Ook naleving is dus belangrijk. Immers, u wilt het geld gebruiken om de mensen te ondersteunen die dat nodig hebben. En u wilt voorkomen dat mensen in de problemen komen door terugvordering en boetes. Met het abonnement Inzicht sociaal domein naleving wordt u in een aantal bijeenkomsten bijgepraat over de stand van zaken en u wisselt informatie uit. Met een nieuwsbrief blijft u op de hoogte van alle ontwikkelingen op dit terrein.

Hoe is de kwaliteit van de uitvoering?

Natuurlijk wilt u ook weten hoe de kwaliteit van de uitvoering van de wet is. Het is niet de bedoeling dat u, als de accountant toetst, tot de onaangename verrassing komt dat de kwaliteit beneden de maat is. Bovendien kost slechte kwaliteit u direct geld. Een lagere uitstroom betekent hogere uitkeringskosten. En een lagere incassoratio betekent dat u minder geld binnenhaalt uit openstaande vorderingen. Doet uw gemeente het goed vergeleken met andere gemeenten? Die informatie haalt u uit de Benchmark Werk en Inkomen. De benchmarkcijfers geven u een goed inzicht in hoe u het doet op het terrein van uitstroom en terug- en invordering ten opzichte van vergelijkbare gemeenten.

Ook binnen uw eigen gemeente is het belangrijk te weten hoe u ervoor staat. Door middel van het kwaliteitssysteem KiC kunt u dat doorlopend monitoren. KiC is volledig op maat in te richten op uw gemeente. En met managementinformatie uit WiSZ heeft u een managementrapportage en ziet u een prognose van de budgeteffecten op basis van toe- of afname van het bijstandsvolume.

Cliëntenparticipatie

Ook een goede inbreng van de cliëntenraad draagt bij aan een hogere kwaliteit van het beleid. Cliëntenparticipatie zorgt voor meer draagvlak van het beleid. Bovendien sluit dit beleid aan op de wensen van de inwoners. Belangrijk is wel dat de cliëntenraad voldoende wordt toegerust om echt mee te praten en mee te denken over het beleid. Bijvoorbeeld door middel van een kennisbank, helpdesk, trainingen en regiobijeenkomsten waar leden van cliëntenraden ervaringen en kennis uitwisselen. Wilt u cliëntenparticipatie goed implementeren? Bekijk onze trainingen.

Neem nu contact op met

Evelien Meester

Evelien is Teammanager Juridische Facilitering en Vakbekwaamheid en specialist op het terrein van de Participatiewet.

Wim Eiselin

Wim is specialist Participatiewet en auteur van diverse publicaties op het terrein van de bijstandswetgeving.

Anderen bekeken ook

Juridische kennisbanken

Meer inzicht in de Participatiewet? Inmiddels maken ruim 300 gemeenten gebruik van Inzicht sociaal domein. Een compleet pakket aan wet- en regelgeving, jurisprudentie, advies, beleid, e-learning, een helpdesk en meer.

Bekijk Inzicht sociaal domein