Toolkit + handreiking: Participatiewet in balans

Niet de regels, maar de mens centraal. Menselijke maat, vertrouwen en eenvoud, dat zijn de uitgangspunten van het wetsvoorstel Participatiewet in balans. Met 23 wetswijzigingen worden concrete stappen gezet om de door uitkeringsgerechtigden én uitvoerenden ervaren hardheden weg te nemen, de rechtszekerheid van uitkeringsgerechtigden te vergroten en de professionals voldoende ruimte te geven om hen daarbij te helpen.
Blokkentoren - participatiewet in balans

Toolkit Participatiewet in balans

Samen met en in opdracht van VNG en Divosa werkt Stimulansz aan de Toolkit Participatiewet in balans. De instrumenten in de toolkit zijn bedoeld om gemeenten te ondersteunen bij het implementeren van de wijzigingen. En bevat o.a. de handreiking Participatiewet in balans, een serie modelteksten, infographics en microlearnings.

Handreiking Participatiewet in balans

Hieronder kunt u de 3e versie van de handreiking downloaden. Deze versie van 15 juni 2026 is geactualiseerd en aangevuld met nieuwe informatie, zowel bij wetswijzigingen die al zijn ingegaan in 2026 als bij wijzigingen die per 2027 in zullen gaan.

De handreiking Participatiewet in balans zet de wetswijzigingen uiteen en biedt achtergrondinformatie, handvatten en inspiratie voor beleidskeuzes en de praktische uitvoering ervan. Deze handreiking is geschreven in opdracht van en in samenwerking met VNG Realisatie, Divosa, SAM en het ministerie van SZW.

Naast de handreiking is er in oktober 2026 een document met rekenvoorbeelden gepubliceerd. In het document is een aantal voorbeelden uitgewerkt en toegelicht. Onder andere loon, inkomstenvrijlating, vakantietoeslag en eindejaarsuitkering komen aan bod. 

Modelteksten

Stimulansz heeft de set modelbrieven voor de Participatiewet in balans uitgebreid met brieven en beschikkingen voor fase 2 en 3. In deze modellen zijn de voor de inwoners relevante wijzigingen in begrijpelijke taal verwerkt.

Voorlichting op gemeentelijke website

Om inwoners te informeren over de wijzigingen, zijn er modelwebteksten geschreven in begrijpelijke taal. Ook zijn er infographics beschikbaar, bedoeld om inwoners uitleg te geven. De infographics zijn gecheckt op digitale toegankelijkheid en de voorleesfunctie is hierin voorbereid. Een andere mogelijkheid om te voldoen aan de voorleesfunctie, is om de voorleestekst bij de infographic te plaatsen.

Stroomschema’s en infographics voor de uitvoering

Om je inzicht te geven in de mogelijkheden, zijn stroomschema’s en infographics ontwikkeld. Het zijn handige hulpmiddelen om te bepalen welke stappen je kan zetten en welke afwegingen daarbij nodig zijn.

Modelverordeningen

VNG heeft onderstaande modelverordeningen gepubliceerd. Je komt via de link op de pagina van VNG terecht met de verordeningen en bijbehorende documenten.

Modelbeleidsregels

VNG, Divosa en Stimulansz hebben voor 4 wijzigingen in fase 1 model-verzamelbeleidsregels gemaakt. Deze zijn beschikbaar op de website van de VNG.

Microlearnings

Samen met Divosa zijn er 4 gratis microlearnings voor gemeentemedewerkers gemaakt over 4 belangrijke onderwerpen uit de Participatiewet in balans. 

Volg de opleiding Participatiewet in balans

De toolkit en handreiking helpen je op weg, maar in de praktijk komen er altijd casussen voorbij die net anders liggen. In de opleiding Consulent Participatiewet in balans leer je de 23 wetswijzigingen toepassen in de dagelijkse uitvoering, met ruimte voor praktijkvragen en casuïstiek.

Pagina delen op socials

Meer weten over dit onderwerp?

Redactie helpt je graag verder.

Nieuwsbrief Sociaal Domein

Binnen 5 minuten op de hoogte van de actuele ontwikkelingen in het sociaal domein? Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief. Met onder andere blogs van experts, interessante whitepapers en toelichting op wet- en regelgeving.

Anderen bekeken ook

Wet schuldregelen: sneller geholpen, maar ook duurzaam uit de schulden?

Een inwoner probeert eerst gedurende 5 tot 8 jaar zelf zijn schulden op te lossen voor hij zich meldt bij schuldhulpverlening. En dan heb je de stap genomen, maar moet je lang wachten totdat schuldeisers een overzicht van de openstaande schulden geven of reageren op een voorstel. De Wet schuldregelen wil dit proces versnellen.

VNG organiseert regiodagen Participatiewet in balans en Wet handhaving sociale zekerheid

Stimulansz ondersteunt samen met VNG, Divosa en SAM gemeenten actief bij de implementatie van de Participatiewet in Balans. VNG organiseert regiobijeenkomsten. Je gaat tijdens deze bijeenkomsten praktisch aan de slag met de recente en aankomende wetswijziging en de lokale uitvoering daarvan.

Wet handhaving sociale zekerheid: nieuwe regels voor bestuurlijke boetes

Minder standaardsancties en meer ruimte voor passend handhaven. Met de Wet handhaving sociale zekerheid krijgen gemeenten meer ruimte om rekening te houden met de omstandigheden van de inwoner en de menselijke maat, oftewel om evenredig te handhaven.