Oorspronkelijke Wet maatschappelijke ondersteuning

In de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) bent u als gemeente verantwoordelijk voor mensen die zichzelf niet op eigen kracht redden. Het doel van deze ondersteuning is, dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen doordat zij zelfredzaam zijn én kunnen deelnemen aan de maatschappij. De ondersteuning kan bestaan uit onder meer begeleiding, mantelzorgondersteuning, een beschermde woonplek en opvang (bij huiselijk geweld of dakloosheid). Ook woningaanpassingen, hulpmiddelen en huishoudelijke hulp vallen onder de Wmo 2015.

Het kan gaan om een maatwerkvoorziening (of pgb)of een algemene voorziening. Een algemene voorziening is voor iedere inwoner beschikbaar, zoals een maaltijdservice, een boodschappenservice. Hiervoor is geen onderzoek nodig. Een maatwerkvoorziening is een voorziening op maat voor de inwoner. Zoals een woningaanpassing, vervoer in de regio, dagbesteding op maat en huishoudelijke hulp. De Wmo-consulent onderzoekt samen met de aanvrager van de Wmo-voorziening wat de inwoner zelf kan regelen, wat de omgeving kan doen en welke ondersteuning vanuit de Wmo er dan nog nodig is.

Eigen bijdrage Wmo 2015

In de Wmo 2015 betalen inwoners voor sommige voorzieningen een eigen bijdrage Wmo. Meestal gaat het daarbij om maatwerkvoorzieningen als beschermd wonen, begeleiding, hulpmiddelen, huishoudelijke hulp. Óf om een combinatie van voorzieningen. De hoogte van de eigen bijdrage was tot 2019 inkomensafhankelijk. Als gemeente moest u in de verordening regelen dat een eigen bijdrage moest worden betaald. Het CAK ontving de gegevens over het inkomen en het vermogen van de aanvrager en zijn of haar partner via de Belastingdienst. Het aantal én het soort voorzieningen en de kosten daarvan gaf de gemeente door aan het CAK. Op basis daarvan kon het CAK de hoogte van de eigen bijdrage berekenen. Tenminste, dat was de werkwijze tot 1 januari 2019.

Wat is er veranderd aan de eigen bijdrage in 2019

Per 1 januari 2019 wordt de eigen bijdrage niet meer berekend op basis van het inkomen, het vermogen, de leeftijd en het aantal en het soort voorzieningen. In de Wmo 2019 geldt één vast tarief voor iedereen. Het maakt dus niet meer uit of je veel verdient of juist weinig. Mét de kanttekening dat gemeenten voor de lage inkomens die een gezin vormen, minder of zelfs geen eigen bijdrage mogen hanteren. Zoals ze dat vóór 2019 ook al deden. Voor deze gezinnen verandert er dan dus weinig tot niets.

Maximale eigen bijdrage Wmo 2019

Het abonnementstarief Wmo  bedraagt in  2019 maximaal 17,50 per 4 weken. Of iemand nou veel of weinig hulp of ondersteuning krijgt. Bij het bepalen van de eigen bijdrage kijkt het CAK kijkt dus niet meer naar het inkomen, het vermogen en de leeftijd van de aanvrager en zijn of haar partner. Meerpersoonshuishoudens waarin iemand nog niet te AOW-leeftijd heeft bereikt, betalen sinds 1 januari 2019 geen eigen bijdrage Wmo meer voor hulp en ondersteuning. Kortom: één vast maximaal tarief voor iedereen. Daarbij geldt, net als voorheen, dat je nooit meer betaalt dan wat de verstrekking de gemeente kost. De gemeente kan besluiten om de eigen bijdrage te verlagen voor alle inwoners. Ook kan de gemeente bepalen dat bepaalde inwoners geen eigen bijdrage hoeven te betalen, zoals mensen met een laag inkomen. Dat laatste was al zo in vrijwel alle gemeenten. In 2019 geldt de regeling nog alleen voor de maatwerkvoorzieningen. Dat komt omdat het abonnementstarief 2019 een tussenvariant is. Per 1 januari 2020 krijgt de maatregel zijn definitieve vorm, met een aantal aanpassingen ten opzichte van de Wmo 2019.

Waarom is deze verandering doorgevoerd?

De Tweede Kamer stemde voorjaar 2019 unaniem voor deze ingrijpende koerswijziging in de Wmo 2015. Zij willen hiermee iets doen aan de stapeling van zorgkosten bij mensen die langdurige zorg nodig hebben. Vooral mensen met een middeninkomen waren hiervan de dupe, omdat zij vaak niet in aanmerking kwamen voor financiële tegemoetkomingen. De zorgkosten konden daardoor flink oplopen, met alle problemen van dien. Een ander argument voor invoering van het abonnementstarief Wmo 2015 is, dat er een einde komt aan de ingewikkelde berekeningen. De eigen bijdrage Wmo wordt een stuk eenvoudiger. Als gemeente kunt u uw inwoners dus direct duidelijkheid geven.

Wat verandert er in 2020?

De Wmo verandert in 2020. Per 1 januari 2020 betaalt ieder huishouden een eigen bijdrage van maximaal 19 euro per maand voor hulp en ondersteuning. Of iemand nou veel of weinig ondersteuning krijgt. Het vaste abonnementstarief geldt in de Wmo 2020 voor zowel de maatwerkvoorzieningen als voor de algemene voorzieningen. Gaat het om een inwoner die is getrouwd of een partner heeft, en heeft één van beiden nog niet de AOW-leeftijd bereikt (66 jaar en 4 maanden)? Dan betaalt hij of zij vanaf 2020 geen eigen bijdrage Wmo voor hulp en ondersteuning. Voor partners of getrouwden die in de loop van het jaar allebei de AOW-leeftijd bereiken, wordt de eigen bijdrage maximaal 19 euro per maand voor hen samen. Krijgt u te maken met een inwoner die al een eigen bijdrage betaalt voor de Wet langdurige zorg (Wlz)? Dan betaalt hij of zij niet ook nog een eigen bijdrage in de Wmo 2020. De berekening voor de eigen bijdrage voor beschermd wonen in een instelling blijft hetzelfde.

Wat betekent dit voor uw gemeente

De invoering van het abonnementstarief Wmo heeft gevolgen voor het beleid en de uitvoering van dat beleid in uw gemeente. Een belangrijke verandering van het abonnementstarief Wmo 2020 is dat gemeenten andere gegevens moeten overleggen aan het CAK. Denk daarbij bijvoorbeeld aan gegevens over de kostprijs van de specifieke voorziening. Immers, de eigen bijdrage Wmo mag van de wetgever nooit hoger zijn dan deze kostprijs. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft een ‘Checklist implementatie abonnementstarief 2020 voor gemeenten’.

Gemeenten waren unaniem tegen invoering van het abonnementstarief, en de Raad van State adviseerde er negatief over. Zij vrezen een aanzuigende werking van mensen met een goed pensioen die hun voorzieningen nu zelf betalen. Deze mensen zijn in de nieuwe situatie natuurlijk veel goedkoper uit door voortaan bij de gemeente aan te kloppen. De gemeente krijgt alleen een compensatie voor de mensen die vóór 2019 ook al een eigen bijdrage betaalden en in de nieuwe regeling nog maar 19 euro per maand betalen. Maar voor alle nieuwe aanvragen krijgt de gemeente geen compensatie. Gemeenten maken voortaan dus veel meer kosten, helemaal nu per 1 januari ook de algemene voorzieningen vallen onder het abonnementstarief.

Volgens Stimulansz ontkomen gemeenten er niet aan om ergens in de keten te bezuinigen. De grootste besparingen vallen te behalen door beter te indiceren. Dat is niet eenvoudig. Want omdat iedere cliënt een eigen zorgvraag heeft, zijn daar geen vaste richtlijnen voor. We zien dat Wmo-consulenten, wijkteammedewerkers en jeugdconsulenten vaak te weinig tijd hebben voor een goed gesprek met de aanvrager, waardoor vaak te veel hulp en begeleiding wordt toegekend.

Stimulansz biedt daarom de training ‘Wmo-begeleiding indiceren’. Cursisten leren hierin hoe ze een zorgvuldig onderzoek uitvoeren bij vragen rondom Wmo-begeleiding, met als resultaat een goed onderbouwd advies waar de cliënt iets aan heeft. Meer over de training ‘Wmo-begeleiding indiceren’

Verder organiseert Stimulansz op 30 januari een training over de waarde van sociaal-medische advisering in de Wmo 2015 en de Jeugdwet. Ook sociaal-medische advisering kan bijdragen aan een betere indicatiestelling, en betere pgb-keuzebeoordeling, maar ook aan zaken als voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik.

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen

Wilt u op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen rondom de Wmo? Dat kan met de juridische kennisbanken van Stimulansz. U heeft hiermee toegang tot actuele informatie over wet- en regelgeving (gecombineerd met lokaal beleid) en jurisprudentie. Waaronder natuurlijk ook informatie over het abonnementstarief Wmo 2020. U kunt gebruikmaken van de kennisbank Sociaal Domein algemeen. U profiteert van actuele jurisprudentie en van modelbrieven en modelbeschikkingen in klare taal. En u ontvangt nieuwsberichten over de Wmo, het sociaal domein en jurisprudentie. Ontdek de voordelen van de kennisbank Inzicht Wmo.

Neem nu contact op met

Floor Bentfort van Valkenburg

Floor is juridisch adviseur op het terrein van de Wmo 2015, Wlz, Jeugdwet en GPK.

Anderen bekeken ook